Wednesday, 14 June 2017

Μακεδονική Καλλιτεχνική Εταιρεία «Τέχνη» | 65 χρόνια συλλογές

Όπυ Ζούνη, Χώρος, 1990. Μεταξοτυπία
Τετάρτη 14 Ιουνίου 2017 - Πάνω από 400 έργα τέχνης, πίνακες ζωγραφικής και χαρακτικά, που συμπυκνώνουν την πορεία 65 χρόνων της Μακεδονικής Καλλιτεχνικής Εταιρείας «Τέχνη», παρουσιάζει το Τελλόγλειο Ίδρυμα στη νέα του μεγάλη έκθεση, η οποία εγκαινιάζεται την Τρίτη 6 Ιουνίου 2017, στις 20.00, στον ισόγειο εκθεσιακό χώρο του μουσείου.Πρόκειται για την έκθεση «’Τέχνη’ Μακεδονική Καλλιτεχνική Εταιρεία: 65 χρόνια συλλογές», μια σπάνια παρουσίαση των εικαστικών συλλογών του ιστορικού πολιτιστικού σωματείου της Θεσσαλονίκης, αφού για πρώτη φορά εκτίθενται σχεδόν στο σύνολό τους στο κοινό.Η συλλογή της «Τέχνης» -μακροχρόνιος δανεισμός προς το Τελλόγλειο- αποτελεί δημιούργημα πνευματικών ανθρώπων όπως ο Χρύσανθος Χρήστου και ο Μωρίς Σαλτιέλ. Τα έργα που περιλαμβάνει, έχοντας πρωτοποριακό χαρακτήρα, συμβαδίζουν με την εικαστική πορεία της Θεσσαλονίκης και σηματοδοτούν κομβικές στιγμές της τέχνης του 20ού αιώνα στην Ελλάδα. Επιπλέον, πρόκειται για μία συλλογή με έντονο ιδεολογικό, πνευματικό και κοινωνικό χαρακτήρα.Η «Τέχνη» ιδρύθηκε το 1952 με τους Μωρίς Σαλτιέλ, Γιάννη Τριανταφυλλίδη, Μιχάλη Τσιτσικλή, Λίνο Πολίτη, ανάμεσα στα 25 ιδρυτικά της μέλη. Σκοπός της ήταν η καλλιέργεια και διάδοση των γραμμάτων και των τεχνών, σε μια περίοδο κατά την οποία οι οργανωμένοι κρατικοί θεσμοί τέχνης απουσίαζαν ή ήταν περιορισμένοι στη Θεσσαλονίκη. Ήταν μια «πολιτιστική έρημος», όπως σημειώνει στον κατάλογο της έκθεσης η γενική γραμματέας του Δ.Σ. του Τελλογλείου, καθηγήτρια της Σχολής Καλών Τεχνών του ΑΠΘ Αλεξάνδρα Γουλάκη – Βουτυρά.



Η συμβολή της «Τέχνης» στη δημιουργία και υποστήριξη θεσμών όπως η Κρατική Ορχήστρα Θεσσαλονίκης, το Φεστιβάλ Κινηματογράφου, το ΚΘΒΕ και η Σχολή Καλών Τεχνών του Α.Π.Θ. υπήρξε σημαντική. Πανεπιστημιακοί δάσκαλοι, καλλιτέχνες, άνθρωποι του πνεύματος συνεργάστηκαν μαζί της σε ποικίλες δράσεις πολιτισμού (θεατρικές παραστάσεις, συναυλίες, χορωδία, εκθέσεις, κινηματογραφικές προβολές, μαθήματα τέχνης, συνέδρια, εκδόσεις).«Πού οφείλεται η τεράστια απήχηση, η μεγάλη επιτυχία της ‘Τέχνης’ στο κοινό της πόλης, ιδιαίτερα στην πρώτη της περίοδο; Σε μεγάλο βαθμό σίγουρα στην προσωπικότητα, στην όρεξη και στο όραμα των ανθρώπων της. Προκάλεσαν το κοινό της πόλης κι αυτό ανταποκρίθηκε. Οργάνωσαν θεσμούς, ομάδες, στήριξαν, έδωσαν βήμα σε νέους - πραγματικό περίσσευμα από ανθρώπους που δέχονταν τον διάλογο, την κριτική, τη δημιουργική συνύπαρξη. Μια πνευματική ευφορία», παρατηρεί η κ. Βουτυρά. Η ίδια προσθέτει: «Στο Τελλόγλειο, όπου μας εμπιστεύθηκαν τις εικαστικές συλλογές της ‘Τέχνης’, θεωρήσαμε χρέος μας να τις παρουσιάσουμε ως μέρος της ευρύτερης προσφοράς της στον πολιτισμό, ελάχιστο φόρο τιμής στους δημιουργούς της, γνωριμία, παράδειγμα και ερέθισμα για τους νέους του σήμερα. Σίγουρα οι συνθήκες στην πόλη έχουν αλλάξει από τα χρόνια της μεγάλης ακμής της ‘Τέχνης’ (1950-80), όμως η ανάγκη για ουσιαστική και γνήσια πνευματική συσπείρωση υπάρχει και θα εξακολουθήσει να υπάρχει».Τις συνθήκες της δημιουργίας της «Τέχνης», το πνεύμα της εποχής και τον ιδιαίτερο χαρακτήρα των δράσεών της, ο οποίος αποτυπώνεται και στις εικαστικές συλλογές της, περιγράφει σε κείμενό του στον κατάλογο της έκθεσης ο πρόεδρος του Δ.Σ. της «Τέχνης», ομότιμος καθηγητής του Α.Π.Θ., Νικηφόρος Παπανδρέου. «Ως σταθερά χαρακτηριστικά της θα μπορούσαν να αναφερθούν το ταυτόχρονο ενδιαφέρον για τον πλούτο της παράδοσης και τις ερεθιστικές αναζητήσεις της πρωτοπορίας και η θεματολογική ποικιλία των εκδηλώσεων, που αναφέρονται σε όλες τις περιοχές των επιστημών του ανθρώπου και σε όλα τα είδη των τεχνών», σημειώνει. Ο κ. Παπανδρέου κάνει επίσης ιδιαίτερη αναφορά στην αποκεντρωτική προσπάθεια της «Τέχνης», με συναυλίες, θεατρικές παραστάσεις και εκθέσεις να παρουσιάζονται σε πολλές πόλεις της Μακεδονίας και της Θράκης.Καλλιτέχνες και ρεύματαΜεταξύ άλλων στην έκθεση στο Τελλόγλειο θα παρουσιαστούν έργα των:Σπύρου Βασιλείου, Γιάννη Κεφαλληνού, Δημητρίου Γαλάνη, Α. Τάσσου, Βάσως Κατράκη, Γιάννη Τσαρούχη, Λουκά Βενετούλια, Πολύκλειτου Ρέγκου, Όμηρου Γεωργιάδη, Ορέστη Κανέλλη, Χρήστου Λεφάκη, Χρόνη Μπότσογλου, Δημήτρη Μυταρά, Μποστ, Παντελή Ξαγοράρη, Νίκου Σαχίνη, Γιάννη Σπυρόπουλου, Ιωάννας Σπητέρη, Παναγιώτη Τέτση, Αλέκου Φασιανού, Γεράσιμου Στέρη, Όπυς Ζούνη, Πάρι Πρέκα, Κώστα Λαχά, Μαρίας Καραγιάννη, Ράλλη Κοψίδη, Πάνου Παπανάκου, Λυκούργου Κογεβίνα, Κωνσταντίνου Ξενάκη.Τα ζωγραφικά έργα, περίπου ογδόντα είναι κυρίως δωρεές καλλιτεχνών που εξέθεσαν σε ατομικές ή ομαδικές εκθέσεις στην «Τέχνη». Μια μεγάλη ενότητα καταγράφει όψεις της αναπαραστατικής τέχνης με έργα που καλύπτουν ευρύ φάσμα. Μεγάλος αριθμός σημαντικών έργων της συλλογής εντάσσεται στο κίνημα της αφαίρεσης, το οποίο αγκάλιασε η «Τέχνη» μέσα από τη διοργάνωση εκθέσεων ήδη από τις αρχές της δεκαετίας του 1960, τοποθετώντας τη Θεσσαλονίκη στην αιχμή της καλλιτεχνικής πρωτοπορίας.Η συλλογή χαρακτικών της «Τέχνης», αποτέλεσμα συστηματικών αγορών, συγκροτεί ένα συμπαγές σώμα περίπου 400 συνθέσεων, ένα μοναδικό υλικό το οποίο καταγράφει σχεδόν με πληρότητα τη διαδρομή της σύγχρονης χαρακτικής.Πρωτότυπες δράσειςΣτα εγκαίνια της έκθεσης, την Τρίτη 6 Ιουνίου, θα ακουστούν από τη Ρούλα Μανισάνου και τον Κώστα Βόμβολο τραγούδια από θεατρικές παραστάσεις της Πειραματικής Σκηνής της «Τέχνης».Λίγες μέρες πριν από τα εγκαίνια (31 Μαΐου και 1 Ιουνίου), θα γίνει το «Making of», μία πρωτοποριακή δράση που καθιέρωσε το Τελλόγλειο με την ευκαιρία της έκθεσης Ντελακρουά το 2016. Οι συμμετέχοντες έχουν την ευκαιρία να παρακολουθήσουν τα τελευταία στάδια των εργασιών που απαιτούνται για να παρουσιαστούν τα έργα στο κοινό και να συζητήσουν με εκπροσώπους του Μουσείου.Μία ακόμη πρωτότυπη δράση που θα πλαισιώσει την έκθεση έχει τίτλο «Ήμουν κι εγώ εκεί…».Οι επισκέπτες καλούνται να αναγνωρίσουν γνωστά τους πρόσωπα ή ακόμη και τον εαυτό τους σε φωτογραφικά στιγμιότυπα από εκδηλώσεις της «Τέχνης», που κυρίως στην περίοδο ακμής της (1950 – 1980) συσπείρωναν το φιλότεχνο κοινό και τη φοιτητική νεολαία της Θεσσαλονίκης. Στις περισσότερες εκδηλώσεις υπήρχε το αδιαχώρητο, μια εντυπωσιακή συμμετοχή με ανθρώπους κάθε ηλικίας. Το Τελλόγλειο προσκαλεί τους επισκέπτες της έκθεσης να παρατηρήσουν προσεκτικά τις φωτογραφίες και να σημειώσουν σε ειδικά δελτία το ονοματεπώνυμο όσων αναγνωρίζουν. Όποιος ή όποια καταφέρει να αναγνωρίσει τους περισσότερους θα έχει δώρο τον κατάλογο της έκθεσης.Η έκθεση «’Τέχνη’ Μακεδονική Καλλιτεχνική Εταιρεία: 65 χρόνια συλλογές» θα διαρκέσει έως τα μέσα Οκτωβρίου 2017.

EDITO | Ο ρόλος και η επίδραση του Εικαστικού Επιμελητή

Ο γράφων, ως επιμελητής της έκθεσης
του ζωγράφου Μιχάλη Τσίνογλου
στην Myrό Gallery, τον Οκτώβριο του 2016,
στην διάρκεια του στησίματος,
φωτογραφημένος από τον ίδιο τον καλλιτέχνη.
©Φωτογραφία: Μιχάλης Τσίνογλου,
All rights reserved, 2016.

Ο ρόλος του Επιμελητή και της εικαστικής επιμέλειας έχει παραμείνει σε ένα καθεστώς θολής αιώρησης στο κενό στην Ελλάδα σήμερα, με αποτέλεσμα πολλά να λέγονται, λίγα να γράφονται και σε πολλές ασυμφωνίες να οδηγούν. Συνεπώς σε αυτό το άρθρο θεωρώ άστοχο να ασχοληθώ με το τι είναι και τι δεν είναι Επιμέλεια -όπως άλλωστε θα ήταν εξίσου άστοχο να ασχοληθεί κάποιος με το τι είναι και τι δεν είναι Τέχνη. Θα ασχοληθώ με το τι μπορεί να κάνει ο Επιμελητής σήμερα και τι μπορεί να περιμένει καθένας από αυτόν στην Ελλάδα· διότι η αποτελεσματικότητα κάθε επαγγελματικής ενασχόλησης, δεν είναι διάφορη από τις δυνατότητες του ευρύτερου χώρου της  Τέχνης και την ωρίμανση του χρόνου που λαμβάνει χώρα η δραστηριότητα.

Ορισμένως, ο ρόλος της Επιμέλειας είναι να φροντίζει για μια ορθή πρόσληψη του συνόλου του εννοιολογικού περιεχομένου μιας έκθεσης αδιαχώριστα μαζί με τις αισθητικές επιλογές και τα επιδραστικά στοιχεία που επιλέγει για τα έργα του ο καλλιτέχνης απευθυνόμενος στο κοινό του, ειδικό ή/και γενικό. Ο  ρόλος της Επιμέλειας μιας σειράς έργων περιλαμβάνει την Έκθεση και Τεκμηρίωση τους με στόχο την καλύτερη πρόσληψη τους από το γενικότερο, και όχι μόνο το στενοκέφαλα εννοούμενο σαν  “φιλότεχνο” κοινό. Σε αυτό το σημείο ο ρόλος του Επιμελητή είναι καίριος, καθώς ουσιαστικά χτίζει γέφυρες και εισάγει στην ουσία του έργου του καλλιτέχνη και των έργων που αποτελούν την Έκθεση τους θεατές του με το Επιμελητικό Κείμενο. Πέραν του Επιμελητικού Κειμένου,  σημαντική θεωρείται η Επιλογή Έργων που θα εκτεθούν και η Χωροθεσία των έργων Τέχνης στον δεδομένο χώρο της έκθεσης. Σε ορισμένες περιπτώσεις το ύφος ή/και το περιεχόμενο έργων που έχουν παραχθεί την ίδια χρονική περίοδο δεν εντάσσονται αρμονικά σε μια σειρά έργων που δημιουργήθηκε την ίδια περίοδο, συνεπώς η έκθεση τους τείνει να αποπροσανατολίζει ή να αντιτίθεται στο “σώμα” της σειράς, οπότε η συνέκθεση με τα υπόλοιπα έργα κρίνεται από την Επιμελητή ότι θα συμβάλλει αρνητικά στην πρόσληψη των έργων του καλλιτέχνη· τότε τα συγκεκριμένα έργα αποβάλλονται από την ύλη της έκθεσης. Ακολουθεί η Χωροθεσία των έργων τέχνης. Στον αντίποδα, ο καλλιτέχνης βρίσκεται συχνά σε μειονεκτική θέση ως προς την χωροθέτηση της έκθεσης του για ψυχολογικούς λόγους που σχετίζονται με αυτό που ξέρει για τα έργα έναντι της πρόσληψης τους από έναν λιγότερο διαμεσολαβημένο θεατή. Επιπρόσθετα θεωρείται σημαντικό αφενός να περιοριστεί η “συνομιλία” των έργων με δομικά στοιχεία του χώρου, αφετέρου η παρουσίαση τους να είναι ισορροπημένη, και, συχνά, να εκφέρεται αρμονικά ως προς  την θέαση του.


Διαβάστε την συνέχεια ΕΔΩ