Saturday, 11 February 2017

Ο χορός της κοιλιάς ως performance και η θέση του ψηφιδωτού στην Σύγχρονη Τέχνη


Σάββατο 11 Φεβρουαρίου 2017 - Με μια θεαματική επίδειξη belly dance θα πλαισιωθούν τα εγκαίνια διεθνούς έκθεσης ψηφιδωτού την Παρασκευή 17 Φεβρουαρίου 2017, στις 19.00, στο Τελλόγλειο Ίδρυμα Τεχνών Α.Π.Θ. Στα εγκαίνια η είσοδος θα είναι ελεύθερη.

Η  Annette von Kapff, από τις πιο γνωστές ερμηνεύτριες χορών της Ανατολής στη Γερμανία, που διδάσκει  σε σεμινάρια ανά τον κόσμο, θα παρουσιάσει δύο εντυπωσιακά σόου, μικρής διάρκειας, που ανατρέχουν στις ρίζες της ιδιαίτερης αυτής τέχνης στην αρχαία Αίγυπτο. Παράλληλα οι επισκέπτες του Τελλογλείου θα έχουν την ευκαιρία να θαυμάσουν την τέχνη του ψηφιδωτού όπως αποτυπώνεται στα έργα 40 καλλιτεχνών από όλον τον κόσμο στην  έκθεση  «Το Ψηφιδωτό ως Σύγχρονη Τέχνη». 

«Μας ενδιαφέρει να αναδείξουμε τη σύνδεση ανάμεσα σε δύο πανάρχαιες περιοχές του πολιτισμού η πορεία των οποίων συνεχίζεται και φτάνει ως τις μέρες μας, την τέχνη  του μωσαϊκού και τον  χορό της Ανατολής», εξηγεί η γενική γραμματέας του Τελλογλείου, καθηγήτρια του ΑΠΘ Αλεξάνδρα Γουλάκη – Βουτυρά. Η ίδια προσθέτει: «Ο χορός της Ανατολής από την αρχαία Αίγυπτο ως τα πέπλα της Loie Fuller στις αρχές του 20ού αιώνα μαρτυρεί τη δύναμη και την επιβίωση μιας σημαντικής μορφής τέχνης. Κάτι αντίστοιχο συμβαίνει με την τέχνη του μωσαϊκού – ψηφιδωτού. Στη Θεσσαλονίκη μπορεί να θαυμάσει κανείς εξαιρετικά δείγματα της τέχνης αυτής από την αρχαιότητα, τα πρώιμα βυζαντινά χρόνια ως τον 14ο αιώνα. Στην έκθεση του Τελλογλείου η τέχνη αυτή παρουσιάζεται στη σύγχρονη μορφή της μέσα από τα έργα 40 καλλιτεχνών από όλο τον κόσμο και την Ελλάδα».

Η έκθεση  «Το Ψηφιδωτό ως Σύγχρονη Τέχνη»  αναδεικνύει το ευρύ φάσμα του ψηφιδωτού σήμερα, με ανάγλυφα, κολάζ, γλυπτά, αντικείμενα και εγκαταστάσεις.

Πρόκειται για μια πρωτοβουλία που ξεκίνησε από το 14ο Διεθνές Συνέδριο Ψηφιδωτού (AIMC) της Βιέννης το 2014 με επιμελήτρια την πρόεδρό του Edda Mally και έκτοτε δημιουργήθηκε το project μιας περιοδεύουσας έκθεσης σε διάφορες χώρες της Ευρώπης όπου συμμετέχουν και ντόπιοι καλλιτέχνες κάθε φορά. Η έκθεση παρουσιάστηκε  στη Δημοτική Πινακοθήκη της Λάρισας τον χειμώνα του 2016.

Σκοπός της παρουσίασης είναι να προσεγγίσει μέσα από μία νέα ματιά  το είδος του ψηφιδωτού. Πρόκειται για ένα σημαντικό εικαστικό γεγονός που παράλληλα δίνει  ερέθισμα για καλλιτεχνικό διάλογο με το σήμερα μέσα από την παρουσίαση ενός τέτοιου θέματος σε μια πόλη όπως η Θεσσαλονίκη με μακραίωνη παράδοση στην τέχνη του ψηφιδωτού.

Χορός Ανατολής
Η Annette von Kapff, με το καλλιτεχνικό ψευδώνυμο Gamila, έχει μεγάλο ρεπερτόριο που καλύπτει από τον κλασικό χορό της Ανατολής έως το φολκλόρ και το μοντέρνο είδος.  Ο πρώτος χορός που θα παρουσιάσει είναι ο λεγόμενος Rags Shargui (κλασικός ανατολίτικος χορός). Σε αυτόν η χορεύτρια παρουσιάζει όλο το φάσμα των ανατολίτικων χορευτικών κινήσεων. Ο δεύτερος χορός με  τίτλο Rough, εντάσσεται στη μοντέρνα μορφή του   χορού της Ανατολής και παρουσιάζεται με τα λεγόμενα «Φτερά της Ίσιδας». Το όνομα το οφείλει στην Αιγύπτια θεότητα, Ίσιδα. Πρώτη χρησιμοποίησε τα «Φτερά της Ίσιδας» η  πρωτοπόρος Αμερικανίδα χορεύτρια και χορογράφος Loie Fuller (1862 - 1928), που χόρευε σε περίφημα θέατρα, από τα Follies Bergeres στο Παρίσι ως το Wintergarten στο Βερολίνο.   Ενθουσίαζε το κοινό ως «φιδίσια» χορεύτρια με πέπλα στα οποία προβάλλονταν φωτεινές δέσμες δημιουργώντας ένα μοναδικό show.  

Στην Αίγυπτο ο χορός από την αρχαιότητα είχε σημαντική θέση σε όλες τις εορταστικές εκδηλώσεις. Ξένοι περιηγητές γοητεύονταν εδώ και αιώνες από αυτόν το χορό και αναφέρονταν σε αυτόν σε  ταξιδιωτικές περιγραφές και σχετικά βιβλία, Ο Gustave Flaubert περιγράφει στο ταξιδιωτικό χρονικό του στην Ανατολή τις χορεύτριες  που είδε στα ταξίδια του. Τον 20 αιώνα το είδος διαδόθηκε διεθνώς. Σήμερα κάποιες χορεύτριες ακολουθούν πιστά την αιγυπτιακή παράδοση, ενώ άλλες ενσωματώνουν και άλλα στιλ. 

Κατά τη Διεθνή Έκθεση στο Σικάγο  το 1893 παρουσίασε για πρώτη φορά  χορούς της Ανατολής σε διεθνές κοινό μια χορεύτρια με καταγωγή από τη Συρία, η Fahreda Mazar Spyropoulos με το καλλιτεχνικό ψευδώνυμο Little Egypt: Μικρή Αίγυπτος.   Οι χοροί της Little Egypt  προκάλεσαν   αίσθηση στο κοινό της εποχής καθώς αποκαλύπτονταν γυμνά μέρη του σώματος –κοιλιά, πόδια και χέρια. Στη συνέχεια οι χοροί αυτοί παρουσιάζονταν στις Η.Π.Α. σε θεάματα πιο ελαφρά (Burlesque). 

Με την εξέλιξη του   χορού της Ανατολής σε  show προστέθηκαν στις παραδοσιακές μορφές στοιχεία του κλασικού μπαλέτου, ο χορός έγινε περισσότερο κομψός και ανάλαφρος. Ο όρος belly dance που καθιερώθηκε για να περιγράψει τον χορό της Ανατολής περιορίζει λανθασμένα την πολλαπλότητα του είδους αυτού και τις επιδόσεις των χορευτριών της κοιλιάς, των γοφών, του κορμού.   Λανθασμένα επίσης συνδέεται με το Striptease ή Lapdance, συγκρίσεις που υποτιμούν  άδικα την τέχνη, την εντατική άσκηση και τη δουλειά που απαιτεί ο χορός της Ανατολής.  «Το belly dance δείχνει παλιές μορφές χορού –όπως και η αρχαία τέχνη των μωσαϊκών- οι οποίες εξακολουθούν να εξελίσσονται  ως σήμερα και να υπάρχουν με ένα «νέο ένδυμα», σημειώνει η Έντα Μάλι.

H έκθεση «Το Ψηφιδωτό ως Σύγχρονη Τέχνη» θα διαρκέσει ως τις 23 Απριλίου 2017. Ωράριο λειτουργίας: Τρίτη & Πέμπτη 9.00 – 14.00, Τετάρτη & Παρασκευή 9.00 – 14.00 και 17.00 – 21.00, Σάββατο & Κυριακή 10.00 – 18.00. Δευτέρα κλειστά.

EDITO | Ο ρόλος και η επίδραση του Εικαστικού Επιμελητή

Ο γράφων, ως επιμελητής της έκθεσης
του ζωγράφου Μιχάλη Τσίνογλου
στην Myrό Gallery, τον Οκτώβριο του 2016,
στην διάρκεια του στησίματος,
φωτογραφημένος από τον ίδιο τον καλλιτέχνη.
©Φωτογραφία: Μιχάλης Τσίνογλου,
All rights reserved, 2016.

Ο ρόλος του Επιμελητή και της εικαστικής επιμέλειας έχει παραμείνει σε ένα καθεστώς θολής αιώρησης στο κενό στην Ελλάδα σήμερα, με αποτέλεσμα πολλά να λέγονται, λίγα να γράφονται και σε πολλές ασυμφωνίες να οδηγούν. Συνεπώς σε αυτό το άρθρο θεωρώ άστοχο να ασχοληθώ με το τι είναι και τι δεν είναι Επιμέλεια -όπως άλλωστε θα ήταν εξίσου άστοχο να ασχοληθεί κάποιος με το τι είναι και τι δεν είναι Τέχνη. Θα ασχοληθώ με το τι μπορεί να κάνει ο Επιμελητής σήμερα και τι μπορεί να περιμένει καθένας από αυτόν στην Ελλάδα· διότι η αποτελεσματικότητα κάθε επαγγελματικής ενασχόλησης, δεν είναι διάφορη από τις δυνατότητες του ευρύτερου χώρου της  Τέχνης και την ωρίμανση του χρόνου που λαμβάνει χώρα η δραστηριότητα.

Ορισμένως, ο ρόλος της Επιμέλειας είναι να φροντίζει για μια ορθή πρόσληψη του συνόλου του εννοιολογικού περιεχομένου μιας έκθεσης αδιαχώριστα μαζί με τις αισθητικές επιλογές και τα επιδραστικά στοιχεία που επιλέγει για τα έργα του ο καλλιτέχνης απευθυνόμενος στο κοινό του, ειδικό ή/και γενικό. Ο  ρόλος της Επιμέλειας μιας σειράς έργων περιλαμβάνει την Έκθεση και Τεκμηρίωση τους με στόχο την καλύτερη πρόσληψη τους από το γενικότερο, και όχι μόνο το στενοκέφαλα εννοούμενο σαν  “φιλότεχνο” κοινό. Σε αυτό το σημείο ο ρόλος του Επιμελητή είναι καίριος, καθώς ουσιαστικά χτίζει γέφυρες και εισάγει στην ουσία του έργου του καλλιτέχνη και των έργων που αποτελούν την Έκθεση τους θεατές του με το Επιμελητικό Κείμενο. Πέραν του Επιμελητικού Κειμένου,  σημαντική θεωρείται η Επιλογή Έργων που θα εκτεθούν και η Χωροθεσία των έργων Τέχνης στον δεδομένο χώρο της έκθεσης. Σε ορισμένες περιπτώσεις το ύφος ή/και το περιεχόμενο έργων που έχουν παραχθεί την ίδια χρονική περίοδο δεν εντάσσονται αρμονικά σε μια σειρά έργων που δημιουργήθηκε την ίδια περίοδο, συνεπώς η έκθεση τους τείνει να αποπροσανατολίζει ή να αντιτίθεται στο “σώμα” της σειράς, οπότε η συνέκθεση με τα υπόλοιπα έργα κρίνεται από την Επιμελητή ότι θα συμβάλλει αρνητικά στην πρόσληψη των έργων του καλλιτέχνη· τότε τα συγκεκριμένα έργα αποβάλλονται από την ύλη της έκθεσης. Ακολουθεί η Χωροθεσία των έργων τέχνης. Στον αντίποδα, ο καλλιτέχνης βρίσκεται συχνά σε μειονεκτική θέση ως προς την χωροθέτηση της έκθεσης του για ψυχολογικούς λόγους που σχετίζονται με αυτό που ξέρει για τα έργα έναντι της πρόσληψης τους από έναν λιγότερο διαμεσολαβημένο θεατή. Επιπρόσθετα θεωρείται σημαντικό αφενός να περιοριστεί η “συνομιλία” των έργων με δομικά στοιχεία του χώρου, αφετέρου η παρουσίαση τους να είναι ισορροπημένη, και, συχνά, να εκφέρεται αρμονικά ως προς  την θέαση του.


Διαβάστε την συνέχεια ΕΔΩ