Sunday, 21 August 2016

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ | Μιχάλης Τσίνογλου: Ζωγραφίζοντας τον άνθρωπο χωρίς το προσωπείο

Η πρώτη επαφή όποιου ασχολείται με τις εικαστικές τέχνες με τα έργα του Μιχάλη Τσίνογλου είναι απλά συγκλονιστική: δεν ξέρεις τι να πρωτοθαυμάσεις. Μέσα από τις συζητήσεις μας που ακολούθησαν την πρώτη συνάντηση μας, ξεδιπλώθηκε σιγά σιγά μία προσωπικότητα εξίσου δυσέρευτη στις μέρες, όσο και οι ποιότητες του περιεχόμένου και της αποτύπωσης της ζωγραφικής του. Ένας αναγεννησιακός άνθρωπος,  με άλλα λόγια, άνθρωπος ανοιχτόμυαλος, ανοιχτός σε νέες ιδέες, που αν δεν βρει έτοιμους τους δρόμους τους χτίζει, ενώ παράλληλα ενσαρκώνει όλα τα ιδανικά της εποχής του, και όλα αυτά με μεγάλη ισορροπία προσωπικότητας, και απαρράμιλη σεμνότητα. Ο αναγνώστης της συνέντευξης βρίσκεται σε υποδεέστερη θέση από τον γράφοντα, καθώς έχω την ευτυχία να έχω δει αρκετά έργα του νεαρού εικαστικού δημιουργού, ώστε, να εκτιμώ σοβαρά την σεμνότητα του ανθρώπου. Αυτή η συνέντευξη είναι μία πρώτη σύσταση της προσωπικότητας  του καλλιτέχνη. Την επίσημη σύσταση με το έργο του θα την επιχειρήσουμε σε μια έκθεση που έχω την τιμή και την μεγάλη χαρά να επιμελούμαι στη Myrό Gallery (ΕΔΩ).

Συνέντευξη στον Πάρη Καπράλο

- Πότε και με ποια αφορμή συνειδητοποίησες ότι θέλεις να γίνεις καλλιτέχνης;
Ζωγράφιζα σαν παιδί με μεγαλύτερη ευχέρεια από τα υπόλοιπα, όμως δεν ήταν κάτι που είχε γίνει αντιληπτό, τουλάχιστον όχι από μένα. Ο καθηγητής ελεύθερου σχεδίου στο Λύκειο, ο οποίος διέκρινε σε μένα κάποια έφεση  με παρότρυνε να ακολουθήσω αυτή την πορεία. Η αφορμή ήταν το πορτραίτο ενός συμμαθητή μου, που είχα σχεδιάσει την ώρα του μαθήματος.

- Ωστόσο, με το ίδιο πάθος ασχολείσαι και με τις Πολεμικές Τέχνες. Πολεμιστής & καλλιτέχνης, λοιπόν... Πως συνδυάζονται τα δύο στην ζωή σου;
Το δύσκολο κομμάτι στην συνύπαρξη των δύο είναι ότι χρειάζονται αμφότερα πλήρη αφοσίωση. Η πειθαρχεία, η δυναμικότητα, η αποφασιστικότητα, η τόλμη και το θάρρος είναι στοιχεία των πολεμικών τεχνών τα οποία επηρεάζουν τόσο την καθημερινότητά μου, όσο και την ζωγραφική μου.

- Στο βιογραφικό σου διαβάζουμε σπουδές πάνω στην χαρακτική και την φωτογραφία, εκτός από ζωγραφική. Τελικά η ζωγραφική είναι ο δρόμος σου ή είναι ένας από τους δρόμους σου; Πως συνδιαλέγονται οι τέχνες μεταξύ τους;
Ως φοιτητής είχα την ευκαιρία να έρθω σε επαφή με αυτά τα μέσα. Θεωρώ πως αυτός είναι και ο λόγος ύπαρξης τους στις Σχολές Καλών Τεχνών. Κατέληξα στη ζωγραφική, η οποία αποτελεί το μεγαλύτερο τμήμα της έρευνας μου τον τελευταίο καιρό. Βέβαια, θα ήταν υπερβολικό να αποκλείσω την πιθανότητα τα επόμενα χρόνια να οδηγηθώ και σε άλλα μέσα έκφρασης.

- Τα έργα σου ξεχωρίζουν διότι διηγούνται ιστορίες στα βλέμματα και αποδίδουν το συναίσθημα με τα χρώματα. Παρά το περιεχόμενο τους δεν καταλήγουν υπερβολικά δραματικά, φανερώνοντας μία ξεχωριστή ικανότητα για ισορροπία. Τι σε ελκύει σε πρόσωπο; Τι το κάνει κατάλληλο -στην προσωπική σφαίρα- να ζωγραφιστεί;
Στην αρχή επέλεγα να ζωγραφίζω μόνο πορτραίτα ατόμων με ειδικές ανάγκες, λόγω των έντονων εκφράσεων – αντιδράσεων - συσπάσεων του προσώπου, καθώς ξεχώριζαν από τους άλλους, λόγω της απουσίας του προσωπείου της σύγχρονης κοινωνίας. Παρ’ όλα αυτά αργότερα συνειδητοποίησα ότι συναντώ καθημερινά γύρω μου τέτοιες εκφράσεις, ακόμα και σε φωτογραφίες, αρκεί να έχουν αιχμαλωτιστεί την κατάλληλη στιγμή. Πάντα με γοήτευε μια έντονη ρυτίδα στο πρόσωπο ενός ηλικιωμένου που μπορεί να φανερώνει τα συναισθήματα του, την ψυχολογία του, την ζωή του ολόκληρη. το βλέμμα ενός μικρού παιδιού που αρχίζει να αντιλαμβάνεται τον κόσμο γύρω του. Ποτέ όμως δεν ξεκινάω να ζωγραφίσω ένα πορτραίτο, αν δεν έχει πρώτα ολοκληρωθεί στο μυαλό μου.



- Σημειώνεται στο βιογραφικό σου ότι επηρεάστηκες έντονα από τις εμπειρίες σου ως εθελοντής σε κέντρο περίθαλψης παιδιών και ενηλίκων με ειδικές ανάγκες. Πως σε επηρέασε αυτή η περίοδος; Τι ξεχωριστό ανακάλυψες από την εμπειρία σου για αυτούς τους ανθρώπους; Τι ανακάλυψες για τον εαυτό σου ως άνθρωπος, αλλά και ως καλλιτέχνης;
Από την πρώτη μέρα κιόλας συνειδητοποίησα ότι, ως κοινωνία, αλλά και προσωπικά ο καθένας,  έχουμε πλάσει έναν κόσμο κομμένο και ραμμένο στα μέτρα μας αποφεύγοντας να αντικρίσουμε την πραγματικότητα, είτε αυτό λέγεται άγνοια είτε φόβος ή απλά αδιαφορία. Μέχρι τότε δεν είχε περάσει από το μυαλό μου ότι μπορεί να συναναστρεφόμουν με τέτοιους ανθρώπους. Από παιδιά μέχρι ηλικιωμένους, οι περισσότεροι από αυτούς ήταν εξόριστοι εφ’ορου ζωής σε ένα ίδρυμα. Πόσο μάλλον δεν μπορούσα να διανοηθώ παλιότερα ότι θα έμπαινα στην διαδικασία να παίξω, ζωγραφίσω ή ακόμα και να συμβιώσω μαζί τους για κάποιες μέρες. Δεν σου κρύβω ότι πέρα από τις όμορφες στιγμές υπήρχαν και πολλές δύσκολες, στιγμές έντασης, πίεσης, εξάντλησης, και θλίψης. Βρέθηκα θεατής σε περιστατικά ανθρώπων, οι οποίοι, από την γέννηση τους και καθ’ όλη την διάρκεια της ζωής τους, βρίσκονται δεμένοι - περιορισμένοι σε ένα κρεβάτι πολλές φορές περιβαλλόμενο από σίδερα, ώστε να μειωθούν οι πιθανότητες αυτοτραυματισμού ή τραυματισμού τρίτων. Πόσοι από μας, τελικά, γνωρίζουμε την ύπαρξη τους; Αυτές οι εμπειρίες άλλαξαν τον τρόπο σκέψης και δράσης μου. Θέλοντας να μεταδώσω όλα αυτά τα συναισθήματα μπήκα στην διαδικασία της αποτύπωσης στον καμβά, κρίνοντας ότι η φωτογραφία από μόνη της δεν ικανοποιούσε τις προσδοκίες για το αποτέλεσμα που επιδίωκα.

- Ποια η μεγαλύτερη πρόκληση που έχεις θέσει τον εαυτό σου σαν ζωγράφος;
Οι προκλήσεις είναι πολλές, δεν είμαι σίγουρος ότι μπορώ να τις ιεραρχήσω. Επιδιώκω να θέτω έναν στόχο, τον οποίο στην συνέχεια προσπαθώ να πραγματοποιήσω, ώστε να περάσω στον επόμενο, ενώ ο ένας αποτελεί την προπαρασκευή του άλλου. Απώτερο στόχο συνιστά πάντα η εξέλιξη μου ως εικαστικού,  αλλά και ως ανθρώπου.

- Ποιο είναι το μέτρο της επιτυχίας; Και ποιος ο ρόλος της επικοινωνίας τους έργου σου και του σχολιασμού των θεατών του;
Προσωπική επιτυχία είναι να καταφέρω να προκαλέσω τις αισθήσεις διεγείροντας νου και συναίσθημα. Επιδιώκοντας έναν ειλικρινή διάλογο μεταξύ του θεατή και του αποτελέσματος. Σημαντικό ρόλο φυσικά αποτελούν τα σχόλια, που είτε θετικά είτε αρνητικά, συνίστανται στη διαδικασία εξέλιξης της σκέψης μου κατά συνέπεια και του έργου μου.

- Πόσο σημαντικός είναι ο ρόλος του Διαδικτύου στην δουλειά σου (σε επίπεδο παραστάσεων, αλλά και επικοινωνίας);
Το διαδίκτυο είναι χρήσιμο, αν καταφέρεις να απομονώσεις πληροφορίες που θα σε ωφελήσουν, όντας μέσα σε  έναν “ωκεανό” πληροφοριών. Αποτελεί σημαντικό εργαλείο τόσο στην ποσότητα-ποιότητα παραστάσεων που μου παρέχει προς μελέτη, όσο και στην ενημέρωση-επικοινωνία με άλλους καλλιτέχνες που προκύπτει καθημερινά.

- Από ποιους ζωγράφους ή άλλους καλλιτεχνικούς δημιουργούς σε κάθε μορφή και έκφανση των Τεχνών θα έλεγες ότι έχεις επιρροές;
Σίγουρα καλλιτέχνες όπως ο Lucian Freud και η Jenny Saville αποτέλεσαν σημαντικό ρόλο, αλλά δεν θα μπορούσα να μην αναφέρω και τον Gerhard Richter.

- Επιδιώκεις συνέργειες με άλλους εικαστικούς καλλιτέχνες, και την αλληλεπίδραση που μπορούν αυτές να επιφέρουν;
Τον τελευταίο καιρό με απασχολεί το θέμα της σύμπραξης με άλλους καλλιτέχνες, με τους οποίους μας συνδέει μια δυνατή φιλία. Η θέληση για συνεργασία υπάρχει από όλους μας, πιστεύω οτι κάποια στιγμή στο άμεσο μέλλον θα υπάρξουν οι προϋποθέσεις ώστε να ξεπεράσουμε τα όποια εμπόδια προκύπτουν, και να καταφέρουμε κάποιες δράσεις από κοινού.

- Υπάρχουν άλλα είδη τέχνης ή παραγωγής πολιτιστικού περιεχομένου (κινηματογράφος, πεζογραφία, ποίηση, θέατρο, μουσική, κλπ) που σε επηρεάζουν ή/και σε προκαλούν να συνδιαλλαχτείς μαζί τους στο έργο σου;
Αυτό που με γοητεύει περισσότερο είναι το θέατρο, όπως και οι ταινίες μικρού μήκους. Η μουσική αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι κατά τη διάρκεια της δημιουργίας ενώ η εναλλαγές στα είδη και τις εντάσεις της αντικατοπτρίζονται στη χειρονομία. Η συνομιλία με αυτές τις μορφές της τέχνης είναι αναπόφευκτη και η επιρροή τους θεωρώ ότι δουλεύει κατά βάση στο υποσυνείδητο παρά στο συνειδητό.

- Αν ένας έφηβος σου πει ότι θέλει να γίνει εικαστικός, τι θα τον συμβούλευες να προσέξει/κάνει;
Να αφιερωθεί σε αυτό που αγαπάει, και σίγουρα θα οδηγηθεί σε μονοπάτια και θα βιώσει καταστάσεις άγνωστες για αυτόν μέχρι εκείνη τη στιγμή.

EDITO | Ο ρόλος και η επίδραση του Εικαστικού Επιμελητή

Ο γράφων, ως επιμελητής της έκθεσης
του ζωγράφου Μιχάλη Τσίνογλου
στην Myrό Gallery, τον Οκτώβριο του 2016,
στην διάρκεια του στησίματος,
φωτογραφημένος από τον ίδιο τον καλλιτέχνη.
©Φωτογραφία: Μιχάλης Τσίνογλου,
All rights reserved, 2016.

Ο ρόλος του Επιμελητή και της εικαστικής επιμέλειας έχει παραμείνει σε ένα καθεστώς θολής αιώρησης στο κενό στην Ελλάδα σήμερα, με αποτέλεσμα πολλά να λέγονται, λίγα να γράφονται και σε πολλές ασυμφωνίες να οδηγούν. Συνεπώς σε αυτό το άρθρο θεωρώ άστοχο να ασχοληθώ με το τι είναι και τι δεν είναι Επιμέλεια -όπως άλλωστε θα ήταν εξίσου άστοχο να ασχοληθεί κάποιος με το τι είναι και τι δεν είναι Τέχνη. Θα ασχοληθώ με το τι μπορεί να κάνει ο Επιμελητής σήμερα και τι μπορεί να περιμένει καθένας από αυτόν στην Ελλάδα· διότι η αποτελεσματικότητα κάθε επαγγελματικής ενασχόλησης, δεν είναι διάφορη από τις δυνατότητες του ευρύτερου χώρου της  Τέχνης και την ωρίμανση του χρόνου που λαμβάνει χώρα η δραστηριότητα.

Ορισμένως, ο ρόλος της Επιμέλειας είναι να φροντίζει για μια ορθή πρόσληψη του συνόλου του εννοιολογικού περιεχομένου μιας έκθεσης αδιαχώριστα μαζί με τις αισθητικές επιλογές και τα επιδραστικά στοιχεία που επιλέγει για τα έργα του ο καλλιτέχνης απευθυνόμενος στο κοινό του, ειδικό ή/και γενικό. Ο  ρόλος της Επιμέλειας μιας σειράς έργων περιλαμβάνει την Έκθεση και Τεκμηρίωση τους με στόχο την καλύτερη πρόσληψη τους από το γενικότερο, και όχι μόνο το στενοκέφαλα εννοούμενο σαν  “φιλότεχνο” κοινό. Σε αυτό το σημείο ο ρόλος του Επιμελητή είναι καίριος, καθώς ουσιαστικά χτίζει γέφυρες και εισάγει στην ουσία του έργου του καλλιτέχνη και των έργων που αποτελούν την Έκθεση τους θεατές του με το Επιμελητικό Κείμενο. Πέραν του Επιμελητικού Κειμένου,  σημαντική θεωρείται η Επιλογή Έργων που θα εκτεθούν και η Χωροθεσία των έργων Τέχνης στον δεδομένο χώρο της έκθεσης. Σε ορισμένες περιπτώσεις το ύφος ή/και το περιεχόμενο έργων που έχουν παραχθεί την ίδια χρονική περίοδο δεν εντάσσονται αρμονικά σε μια σειρά έργων που δημιουργήθηκε την ίδια περίοδο, συνεπώς η έκθεση τους τείνει να αποπροσανατολίζει ή να αντιτίθεται στο “σώμα” της σειράς, οπότε η συνέκθεση με τα υπόλοιπα έργα κρίνεται από την Επιμελητή ότι θα συμβάλλει αρνητικά στην πρόσληψη των έργων του καλλιτέχνη· τότε τα συγκεκριμένα έργα αποβάλλονται από την ύλη της έκθεσης. Ακολουθεί η Χωροθεσία των έργων τέχνης. Στον αντίποδα, ο καλλιτέχνης βρίσκεται συχνά σε μειονεκτική θέση ως προς την χωροθέτηση της έκθεσης του για ψυχολογικούς λόγους που σχετίζονται με αυτό που ξέρει για τα έργα έναντι της πρόσληψης τους από έναν λιγότερο διαμεσολαβημένο θεατή. Επιπρόσθετα θεωρείται σημαντικό αφενός να περιοριστεί η “συνομιλία” των έργων με δομικά στοιχεία του χώρου, αφετέρου η παρουσίαση τους να είναι ισορροπημένη, και, συχνά, να εκφέρεται αρμονικά ως προς  την θέαση του.


Διαβάστε την συνέχεια ΕΔΩ