Tuesday, 17 November 2015

Ημερίδα έρευνας για την Αρχιτεκτονική: Αθήνα Παρίσι 1945-1975

Τρίτη 17 Νοεμβρίου 2015 - Το προσεχές Σάββατο στις 20 Νοεμβρίου 2015 λαμβάνει χώρα στο αμφιθέατρο του Γαλλικού Ινστιτούτου Αθηνών σε μια ημερίδα έρευνας για τις πολύπλευρες ανταλλαγές ανάμεσα σε Αθήνα και Παρίσι, το κρίσιμο διάστημα 1945-1975, με κοινό κριτήριο την Αρχιτεκτονική.

Οι Έλληνες που έφυγαν στο Παρίσι με το Ματαρόα και οι Γάλλοι που έφτασαν στην Αθήνα του εμφυλίου, εκείνοι που έφυγαν και εκείνοι που γύρισαν στην αρχή ή στο τέλος της δικτατορίας, συναντήθηκαν σε μια δημιουργική αναζήτηση, που ένωσε τη νεωτερικότητα με την κλασική και την ανώνυμη αρχιτεκτονική.  Προσωπικές μαρτυρίες με συγκινησιακή φόρτιση θα συναντηθούν με αποτελέσματα νέας και ανέκδοτης ακόμα έρευνας φέρνοντας στο φως ελάχιστα γνωστές πτυχές της μεταπολεμικής αρχιτεκτονικής σκέψης και πρακτικής:

- από τη διδασκαλία του Γιώργου Κανδύλη στο Παρίσι και τα άγονα σχέδιά του για την Ελλάδα του ’60 ως το απρόσμενα ελληνικό-και-μοντέρνο σπίτι του Ιάννη Ξενάκη στην Αμοργό
- από την κατοικία Σπητέρη, που σχεδίασε ο Άρης Προβελέγγιος στην Αθήνα, μετά τη θητεία του στο γραφείο του Le Corbusier, ως το άγνωστο ακόμα έργο του αρχιτέκτονα και ζωγράφου Θάνου Τσίγκου
- από τους συμμαθητές του Ζενέτου στην Ecole des Beaux Arts του ’50 - τους Μαργαρίτη Αποστολίδη, Κώστα Μανουηλίδη, Νίκο Χατζημιχάλη, για τους οποίους θα μιλήσουν τα παιδιά τους
- στον Jean Dubuisson, Grand Prix de Rome στην Ελλάδα του εμφυλίου, που εργάστηκε σε μεγάλους αρχαιολογικούς χώρους πριν αρχίσει μια πλούσια καριέρα στο Παρίσι, στην οποία περιλαμβάνονται η πρώτη αποκατάσταση της villa Savoye σε συνεργασία με τον Le Corbusier και ο πύργος του Montparnasse.

Οι ομιλητές είναι μέρος της ιστορίας που αφηγούνται και φέρνουν στο προσκήνιο, μαζί με φτασμένους και νέους ερευνητές, τα αποτελέσματα μιας πρωτότυπης έρευνας. Όλοι μαζί συνθέτουν μια τοιχογραφία της εποχής από τον εμφύλιο ως το τέλος της δικτατορίας, στην οποία η σχέση της Ελλάδας με τη Γαλλία ήταν ταυτόχρονα πολιτική, πολιτιστική και δημιουργική με ιδιαίτερα γόνιμο αντίκτυπο για την πορεία των δύο αρχιτεκτονικών παραδόσεων.

Η ημερίδα έρευνας ‘Αθήνα Παρίσι 1945-1975 : Αρχιτεκτονική’ οργανώνεται από τη Γαλλική Σχολή Αθηνών και τη Σχολή Αρχιτεκτόνων του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου στο πλαίσιο του τετραετούς προγράμματος έρευνας ‘Παρίσι-Αθήνα 1945-1975’ που εκπονείται με ευθύνη της Γαλλικής Σχολής Αθηνών, σε συνεργασία με το ΜουσείοΜπενάκη, το Ινστιτούτο Μεσογειακών Σπουδών και το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών.

Επιμέλεια ημερίδας: François Loyer και Παναγιώτης Τουρνικιώτης.

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΗΜΕΡΙΔΑΣ




9.45 Υποδοχή
10.00 Χαιρετισμοί
Alexandre Farnoux, Διευθυντής Γαλλικής Σχολής
Ελένη Μαΐστρου, Κοσμήτορας Σχολής Αρχιτεκτόνων ΕΜΠ
Πρώτη συνεδρίαση: Από το γενικό πλαίσιο στον αντίκτυπο
Πρόεδρος Lucile Arnoux
10.20 François Loyer: Παρίσι-Αθήνα 1950-1960
10.45 Παναγιώτης Τουρνικιώτης: Το διπλό ταξίδι των Ελλήνων αρχιτεκτόνων. Από το Ματαρόα στη μεταπολίτευση
11.10 Συζήτηση
11.30 Διάλλειμα
Δεύτερη συνεδρίαση: Τροχιές
Πρόεδρος Γιάννης Τσιώμης
12.00 Κώστας Τσιαμπάος: Η κατοικία Σπητέρη: μια ‘παρεξήγηση’ 60 χρόνων
12.25 Κωνσταντίνα Κάλφα, Μάρα Παπαβασιλείου: Η κατοικία του Ιάννη Ξενάκη για τον F.B. Mâche στην Αμοργό: ένα έργο αλληλογραφίας
12.50 Παναγιώτης Φαραντάτος: Το βάρος του κόσμου: για μια αποκατάσταση του Θάνου Τσίγκου
13.15 Συζήτηση
Μεσημεριανή διακοπή
Τρίτη συνεδρίαση: Διακλαδώσεις
Πρόεδρος François Loyer
15.15 Γιάννης Τσιώμης
Γιάννης Τσιώμης: Τα μαθήματα του Γιώργου Κανδύλη στη Σχολή Καλών Τεχνών. Μεταξύ ανθρωπολογίας και πολιτικής
15.40 Νίκος Μαγουλιώτης, Παναγιώτης Τουρνικιώτης: Σχέδια του Κανδύλη στην Ελλάδα, 1958-1975: Αθήνα, Σπέτσες, Πάτρα, Φάληρο
16.05 David Peyceré: Το βραβείο της Ρώμης και η Ελλάδα: Jean Dubuisson, 1946-1949
16.30 Συζήτηση
16.45 Διάλειμμα
Τέταρτη συνεδρίαση: Παρίσι-Αθήνα, εκλεκτικές συγγένειες:Μαργαρίτης Αποστολίδης, Κώστας Μανουηλίδης, Νίκος Χατζημιχάλης
17.00-18.30 Συζήτηση στρογγυλής τραπέζης.
Νικήτας Χατζημιχάλης, Ελένη Μανουηλίδου, Χρήστος Αποστολίδης
Πρόεδρος: Παναγιώτης Τουρνικιώτης
18.30 Διάλειμμα
Πέμπτη συνεδρίαση: Παρίσι-Αθήνα, aller-retour
19.00-20.30 Συζήτηση στρογγυλής τραπέζης, συζήτηση, αποτίμηση.
François Loyer, David Peyceré, Γιάννης Τσιώμης, Παναγιώτης Τουρνικιώτης
Πρόεδρος: David Peyceré
Στα ελληνικά και στα γαλλικά με ταυτόχρονη μετάφραση.
Ιδιότητες ομιλητών:
François Loyer, επίτιμος διευθυντής ερευνών, CNRS.
Παναγιώτης Τουρνικιώτης, καθηγητής Σχολής Αρχιτεκτόνων ΕΜΠ.
Κώστας Τσιαμπάος, Λέκτορας Σχολής Αρχιτεκτόνων ΕΜΠ.
Κωνσταντίνα Κάλφα, διδάκτωρ αρχιτέκτων ΕΜΠ.
Μάρα Παπαβασιλείου, αρχιτέκτων ΕΜΠ, master Sciences Po.
Παναγιώτης Φαραντάτος, αρχιτέκτων ΕΜΠ, υποψήφιος διδάκτωρ ΕΜΠ.
Γιάννης Τσιώμης, Καθηγητής Αρχιτεκτονικής και Διευθυντής σπουδών στην Ecole des Hautes Etudes en Sciences Sociales.
Νίκος Μαγουλιώτης, αρχιτέκτων ΕΜΠ.

EDITO | Ο ρόλος και η επίδραση του Εικαστικού Επιμελητή

Ο γράφων, ως επιμελητής της έκθεσης
του ζωγράφου Μιχάλη Τσίνογλου
στην Myrό Gallery, τον Οκτώβριο του 2016,
στην διάρκεια του στησίματος,
φωτογραφημένος από τον ίδιο τον καλλιτέχνη.
©Φωτογραφία: Μιχάλης Τσίνογλου,
All rights reserved, 2016.

Ο ρόλος του Επιμελητή και της εικαστικής επιμέλειας έχει παραμείνει σε ένα καθεστώς θολής αιώρησης στο κενό στην Ελλάδα σήμερα, με αποτέλεσμα πολλά να λέγονται, λίγα να γράφονται και σε πολλές ασυμφωνίες να οδηγούν. Συνεπώς σε αυτό το άρθρο θεωρώ άστοχο να ασχοληθώ με το τι είναι και τι δεν είναι Επιμέλεια -όπως άλλωστε θα ήταν εξίσου άστοχο να ασχοληθεί κάποιος με το τι είναι και τι δεν είναι Τέχνη. Θα ασχοληθώ με το τι μπορεί να κάνει ο Επιμελητής σήμερα και τι μπορεί να περιμένει καθένας από αυτόν στην Ελλάδα· διότι η αποτελεσματικότητα κάθε επαγγελματικής ενασχόλησης, δεν είναι διάφορη από τις δυνατότητες του ευρύτερου χώρου της  Τέχνης και την ωρίμανση του χρόνου που λαμβάνει χώρα η δραστηριότητα.

Ορισμένως, ο ρόλος της Επιμέλειας είναι να φροντίζει για μια ορθή πρόσληψη του συνόλου του εννοιολογικού περιεχομένου μιας έκθεσης αδιαχώριστα μαζί με τις αισθητικές επιλογές και τα επιδραστικά στοιχεία που επιλέγει για τα έργα του ο καλλιτέχνης απευθυνόμενος στο κοινό του, ειδικό ή/και γενικό. Ο  ρόλος της Επιμέλειας μιας σειράς έργων περιλαμβάνει την Έκθεση και Τεκμηρίωση τους με στόχο την καλύτερη πρόσληψη τους από το γενικότερο, και όχι μόνο το στενοκέφαλα εννοούμενο σαν  “φιλότεχνο” κοινό. Σε αυτό το σημείο ο ρόλος του Επιμελητή είναι καίριος, καθώς ουσιαστικά χτίζει γέφυρες και εισάγει στην ουσία του έργου του καλλιτέχνη και των έργων που αποτελούν την Έκθεση τους θεατές του με το Επιμελητικό Κείμενο. Πέραν του Επιμελητικού Κειμένου,  σημαντική θεωρείται η Επιλογή Έργων που θα εκτεθούν και η Χωροθεσία των έργων Τέχνης στον δεδομένο χώρο της έκθεσης. Σε ορισμένες περιπτώσεις το ύφος ή/και το περιεχόμενο έργων που έχουν παραχθεί την ίδια χρονική περίοδο δεν εντάσσονται αρμονικά σε μια σειρά έργων που δημιουργήθηκε την ίδια περίοδο, συνεπώς η έκθεση τους τείνει να αποπροσανατολίζει ή να αντιτίθεται στο “σώμα” της σειράς, οπότε η συνέκθεση με τα υπόλοιπα έργα κρίνεται από την Επιμελητή ότι θα συμβάλλει αρνητικά στην πρόσληψη των έργων του καλλιτέχνη· τότε τα συγκεκριμένα έργα αποβάλλονται από την ύλη της έκθεσης. Ακολουθεί η Χωροθεσία των έργων τέχνης. Στον αντίποδα, ο καλλιτέχνης βρίσκεται συχνά σε μειονεκτική θέση ως προς την χωροθέτηση της έκθεσης του για ψυχολογικούς λόγους που σχετίζονται με αυτό που ξέρει για τα έργα έναντι της πρόσληψης τους από έναν λιγότερο διαμεσολαβημένο θεατή. Επιπρόσθετα θεωρείται σημαντικό αφενός να περιοριστεί η “συνομιλία” των έργων με δομικά στοιχεία του χώρου, αφετέρου η παρουσίαση τους να είναι ισορροπημένη, και, συχνά, να εκφέρεται αρμονικά ως προς  την θέαση του.


Διαβάστε την συνέχεια ΕΔΩ