Sunday, 18 October 2015

Παράταση της «HEL(L)AS! Παντού!»

Κυριακή 18 Οκτωβρίου 2015 - Στο πλαίσιο της φετινής Μπιενάλε, το Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης προσκάλεσε τον Κωνσταντίνο Ξενάκη, έναν δημιουργό που αντλεί φιλοσοφικές ιδέες και συμβολικά σχήματα από τον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό, διοργανώνοντας την έκθεση «HEL(L)AS! Παντού!». Η έκθεση έλαβε παράταση και θα παραμείνει ανοικτή μέχρι την Κυριακή 10 Ιανουαρίου 2016.

Ο Κωνσταντίνος Ξενάκης είναι ένας πολίτης του κόσμου λόγω του βίου, της παιδείας και των αναφορών στα έργα του. Αιγυπτιώτης Έλληνας, μαθήτευσε στην τέχνη στο Παρίσι, δίδαξε στο Βερολίνο, εξέθεσε σε όλο τον κόσμο και ποτέ δεν υπέκυψε στη δεσμευτική γοητεία ενός τόπου ή ενός στυλ. (Παρ)ακολουθώντας τη μέχρι σήμερα καλλιτεχνική διαδρομή του, διαφαίνεται ο ιδιαίτερος τρόπος του να σχολιάζει εικαστικά την τρέχουσα κοινωνική πραγματικότητα, χρησιμοποιώντας τις έννοιες της σημειωτικής και την προβληματική του δομισμού και του μεταδομισμού.

Η έκθεση του Αρχαιολογικού Μουσείου Θεσσαλονίκης περιλαμβάνει συνολικά 42 έργα του Κωνσταντίνου Ξενάκη, κατασκευασμένα από το 1970 μέχρι και το 2014, αντιπροσωπευτικά της μέχρι σήμερα μακράς καλλιτεχνικής διαδρομής του.
Πηγή έμπνευσης του καλλιτέχνη αποτελούν ποικίλα σύμβολα, σημεία και υλικά κατάλοιπα από πολιτισμούς της Μεσογείου: αιγυπτιακά ιδεογράμματα, γραφές, λίθινες στήλες, πήλινες πινακίδες, όστρακα και ταλισμανικοί σφραγιδόλιθοι αλληλοεπιδρούν με σύγχρονα σήματα, χάρτες, βιβλία ή κώδικες και μεταγράφονται εικαστικά σε έργα ζωγραφικής και χαρακτικής, σε τρισδιάστατες κατασκευές στον χώρο, σε περιβάλλοντα ή εγκαταστάσεις, σε ψηφιακούς χώρους.



Η θέση ενός σύγχρονου καλλιτέχνη σε ένα μουσείο αρχαίας τέχνης είθισται να στοιχειοθετείται στο πλαίσιο μιας «συνομιλίας» μεταξύ παλιού και νέου. Στην περίπτωση του Ξενάκη, αυτός ο «σιωπηλός διάλογος» συνιστά μία ιδιαίτερη πρό(σ)κληση για τον καλλιτέχνη, καθώς –όπως ο ίδιος αναφέρει– του δίνεται η ευκαιρία να βιώσει τον αρχαίο ελληνικό κόσμο, στον οποίο θεωρεί πως πνευματικά και μεταφυσικά ανήκει. Αποτελεί, όμως, πρόκληση και για το Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης, καθώς τα έργα του Ξενάκη αναπτύσσουν με τις αρχαιότητες μια σχέση ολογράμματος, δείχνοντας αυτό που διαφεύγει: υπενθυμίζουν την ύλη των πραγμάτων, τη φθαρτότητα αλλά και τη δημιουργία, τη χαμένη βιογραφία των αντικειμένων και των εμπνευστών τους. Το Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης φιλοξενώντας τα έργα του Ξενάκη μεταμορφώνεται σε ένα καλειδοσκόπιο, προτείνοντας μία νέα είδους τάξη μέσα από τον διασκορπισμό και την αταξία.

Γενικός Συντονισμός: Πολυξένη Αδάμ-Βελένη, αρχαιολόγος-θεατρολόγος, Διευθύντρια Αρχαιολογικού Μουσείου Θεσσαλονίκης
Μουσειολογική Επιμέλεια:
Ευαγγελία Τσαγκαράκη, αρχαιολόγος, Προϊσταμένη Τμήματος Συλλογών Μεταλλοτεχνίας, Λίθινων και Μικροτεχνίας ΑΜΘ
Στυλιάνα Γκαλινίκη, αρχαιολόγος ΑΜΘ
Μουσειογραφικός Σχεδιασμός - Γραφιστική Επιμέλεια:< loopoSTUDIO, Ομάδα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών

Με αφορμή την έκθεση του Κωνσταντίνου Ξενάκη «HEL(L)AS! Παντού!», το Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης φιλοξενεί στους χώρους του, ως παράλληλη εκδήλωση, την έκθεση ζωγραφικής του 1ου Νηπιαγωγείου Παλαιοκάστρου, με τίτλο: «Η Ιθάκη του Ξενάκη. Πολύχρωμες περιπλανήσεις στους καμβάδες ενός μεγάλου εικαστικού».  Πρόκειται για ομαδικά έργα νηπίων, εμπνευσμένα από τις δημιουργίες του Κωνσταντίνου Ξενάκη, τα οποία έγιναν με την καθοδήγηση της νηπιαγωγού Μαρίας Κουτσανοπούλου στο πλαίσιο του ομότιτλου Πολιτιστικού Προγράμματος.
Με αυτήν την έκθεση, το εικαστικό έργο ενός σύγχρονου καλλιτέχνη διεθνούς εμβέλειας συνδέεται διαχρονικά με ποικίλους χρόνους και πολιτιστικά σύνολα. Τα έργα του Ξενάκη έχουν αφετηριακές αναφορές στην αρχαιότητα, σε σύμβολα, σημεία και υλικά κατάλοιπα παρελθοντικών πολιτισμών της Μεσογείου. Αναφέρονται, όμως, και στο παρόν, και μάλιστα με τρόπο διττό: σχολιάζοντας εικαστικά την τρέχουσα κοινωνική πραγματικότητα και αγγίζοντας, συγκινώντας και εμπνέοντας τη νέα γενιά. Μια γενιά τόσο νέα όσο οι μαθητές και οι μαθήτριες του 1ου Νηπιαγωγείου Παλαιοκάστρου, που μέσα από τις δικές τους καλλιτεχνικές δημιουργίες μάς προσφέρουν ένα ταξίδι, μια νέα περιπλάνηση, με εισιτήριο την παιδική φαντασία και πυξίδα την εικαστική γλώσσα του Κωνσταντίνου Ξενάκη


EDITO | Ο ρόλος και η επίδραση του Εικαστικού Επιμελητή

Ο γράφων, ως επιμελητής της έκθεσης
του ζωγράφου Μιχάλη Τσίνογλου
στην Myrό Gallery, τον Οκτώβριο του 2016,
στην διάρκεια του στησίματος,
φωτογραφημένος από τον ίδιο τον καλλιτέχνη.
©Φωτογραφία: Μιχάλης Τσίνογλου,
All rights reserved, 2016.

Ο ρόλος του Επιμελητή και της εικαστικής επιμέλειας έχει παραμείνει σε ένα καθεστώς θολής αιώρησης στο κενό στην Ελλάδα σήμερα, με αποτέλεσμα πολλά να λέγονται, λίγα να γράφονται και σε πολλές ασυμφωνίες να οδηγούν. Συνεπώς σε αυτό το άρθρο θεωρώ άστοχο να ασχοληθώ με το τι είναι και τι δεν είναι Επιμέλεια -όπως άλλωστε θα ήταν εξίσου άστοχο να ασχοληθεί κάποιος με το τι είναι και τι δεν είναι Τέχνη. Θα ασχοληθώ με το τι μπορεί να κάνει ο Επιμελητής σήμερα και τι μπορεί να περιμένει καθένας από αυτόν στην Ελλάδα· διότι η αποτελεσματικότητα κάθε επαγγελματικής ενασχόλησης, δεν είναι διάφορη από τις δυνατότητες του ευρύτερου χώρου της  Τέχνης και την ωρίμανση του χρόνου που λαμβάνει χώρα η δραστηριότητα.

Ορισμένως, ο ρόλος της Επιμέλειας είναι να φροντίζει για μια ορθή πρόσληψη του συνόλου του εννοιολογικού περιεχομένου μιας έκθεσης αδιαχώριστα μαζί με τις αισθητικές επιλογές και τα επιδραστικά στοιχεία που επιλέγει για τα έργα του ο καλλιτέχνης απευθυνόμενος στο κοινό του, ειδικό ή/και γενικό. Ο  ρόλος της Επιμέλειας μιας σειράς έργων περιλαμβάνει την Έκθεση και Τεκμηρίωση τους με στόχο την καλύτερη πρόσληψη τους από το γενικότερο, και όχι μόνο το στενοκέφαλα εννοούμενο σαν  “φιλότεχνο” κοινό. Σε αυτό το σημείο ο ρόλος του Επιμελητή είναι καίριος, καθώς ουσιαστικά χτίζει γέφυρες και εισάγει στην ουσία του έργου του καλλιτέχνη και των έργων που αποτελούν την Έκθεση τους θεατές του με το Επιμελητικό Κείμενο. Πέραν του Επιμελητικού Κειμένου,  σημαντική θεωρείται η Επιλογή Έργων που θα εκτεθούν και η Χωροθεσία των έργων Τέχνης στον δεδομένο χώρο της έκθεσης. Σε ορισμένες περιπτώσεις το ύφος ή/και το περιεχόμενο έργων που έχουν παραχθεί την ίδια χρονική περίοδο δεν εντάσσονται αρμονικά σε μια σειρά έργων που δημιουργήθηκε την ίδια περίοδο, συνεπώς η έκθεση τους τείνει να αποπροσανατολίζει ή να αντιτίθεται στο “σώμα” της σειράς, οπότε η συνέκθεση με τα υπόλοιπα έργα κρίνεται από την Επιμελητή ότι θα συμβάλλει αρνητικά στην πρόσληψη των έργων του καλλιτέχνη· τότε τα συγκεκριμένα έργα αποβάλλονται από την ύλη της έκθεσης. Ακολουθεί η Χωροθεσία των έργων τέχνης. Στον αντίποδα, ο καλλιτέχνης βρίσκεται συχνά σε μειονεκτική θέση ως προς την χωροθέτηση της έκθεσης του για ψυχολογικούς λόγους που σχετίζονται με αυτό που ξέρει για τα έργα έναντι της πρόσληψης τους από έναν λιγότερο διαμεσολαβημένο θεατή. Επιπρόσθετα θεωρείται σημαντικό αφενός να περιοριστεί η “συνομιλία” των έργων με δομικά στοιχεία του χώρου, αφετέρου η παρουσίαση τους να είναι ισορροπημένη, και, συχνά, να εκφέρεται αρμονικά ως προς  την θέαση του.


Διαβάστε την συνέχεια ΕΔΩ