Sunday, 15 September 2013

"Έφυγε" πλήρης ημερών ο ζωγράφος και χαράκτης Γιώργης Βαρλάμος



ΠΟΤΕ είναι η σωστή ώρα να πεθάνεις; Μάλλον η απάντηση είναι "ποτέ", και ισχύει για όλους μας. Ωστόσο, αν θεωρήσουμε για μια στιγμή πως υπάρχει τέτοια ώρα, η ζωή του Γιώργου Βαρλάμου θα μπορούσε να βρίσκεται κοντά, έστω, σε αυτή την στιγμή. Ο ζωγράφος και χαράκτης, γεννηθείς το 1922 στην Πάρο, μας εγκατέλειψε προχθές. Σπούδασε στην Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών ζωγραφική με δάσκαλους τους Ο. Αργυρό και Κ. Παρθένη και χαρακτική με δάσκαλο τον Ι. Κεφαλληνό και συνέχισε τις σπουδές του με υποτροφία στην Ecole des Beaux-Arts του Παρισιού.  Όταν επέστρεψε στην Ελλάδα συνεργάστηκε το 1953 και για τρία χρόνια με τον Ι. Κεφαλληνό (μαζί με τους άλλους δύο φοιτητές, που επέλεξε ο Κεφαλληνός, τη Λουίζα Μοντασάντου και τον Νίκο Δαμιανάκη) στην έκδοση του μνημειώδους και συλλεκτικού πλέον λευκώματος «Δέκα Λευκές Λήκυθοι», μια ζωγραφική και χαρακτική αποτύπωση δέκα αριστουργηματικών αρχαίων αγγείων, που ανήκουν στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο.  Στο έργο του Γ. Βαρλάμου εκφράσθηκε, με δύναμη αισθημάτων και απαράμιλλη τεχνική, η αγάπη του για τον άνθρωπο και τη φύση. Οι αφίσες, τα εξώφυλλα των βιβλίων του και τα χαρακτικά του κυκλοφόρησαν σε όλο τον κόσμο. Έργα για τα δεινά του ελληνικού λαού και για τον αγώνα του ενάντια στον φασισμό, ενάντια στον πόλεμο του Βιετνάμ, έργα για την ειρήνη. Συνεργάσθηκε με ποιητές στην εικονογράφηση σημαντικών ποιητικών συλλογών και διακρίθηκε σε Διεθνή Διαγωνισμό της Λειψίας για την επιμέλεια βιβλίου με ποίηση του Νερούντα, όπως και στο χαρακτικό λεύκωμα «Σοφοκλής», που εκδόθηκε στη Γαλλία.  Χάραξε σειρά γραμματοσήμων, επιμελήθηκε και σχεδίασε πολλά εξώφυλλα βιβλιών, ενώ εικονογράφησε με τη χαρακτική του μεγάλους ποιητές, με τελευταίο τον Ανδρέα Κάλβο, στο έργο του «Ωδές».  Ως ζωγράφος παρήγαγε σειρές έργων με τοπία, διακρίθηκε για τις τολμηρές χρωματικές του συνθέσεις στην απόδοση της ελληνικής χλωρίδας με μοναδικό και αξεπέραστο τρόπο που εκφράσθηκε στα «Αγριολούλουδα» και τα «Μετέωρα». 

Οι Σαββατιάτικες αθηναϊκές εφημερίδες δημοσίευσαν ότι η κηδεία του θα τελεστεί την Δευτέρα, 16 Σεπτεμβρίου, από το Α' Νεκροταφείο Αθηνών. 

EDITO | Ο ρόλος και η επίδραση του Εικαστικού Επιμελητή

Ο γράφων, ως επιμελητής της έκθεσης
του ζωγράφου Μιχάλη Τσίνογλου
στην Myrό Gallery, τον Οκτώβριο του 2016,
στην διάρκεια του στησίματος,
φωτογραφημένος από τον ίδιο τον καλλιτέχνη.
©Φωτογραφία: Μιχάλης Τσίνογλου,
All rights reserved, 2016.

Ο ρόλος του Επιμελητή και της εικαστικής επιμέλειας έχει παραμείνει σε ένα καθεστώς θολής αιώρησης στο κενό στην Ελλάδα σήμερα, με αποτέλεσμα πολλά να λέγονται, λίγα να γράφονται και σε πολλές ασυμφωνίες να οδηγούν. Συνεπώς σε αυτό το άρθρο θεωρώ άστοχο να ασχοληθώ με το τι είναι και τι δεν είναι Επιμέλεια -όπως άλλωστε θα ήταν εξίσου άστοχο να ασχοληθεί κάποιος με το τι είναι και τι δεν είναι Τέχνη. Θα ασχοληθώ με το τι μπορεί να κάνει ο Επιμελητής σήμερα και τι μπορεί να περιμένει καθένας από αυτόν στην Ελλάδα· διότι η αποτελεσματικότητα κάθε επαγγελματικής ενασχόλησης, δεν είναι διάφορη από τις δυνατότητες του ευρύτερου χώρου της  Τέχνης και την ωρίμανση του χρόνου που λαμβάνει χώρα η δραστηριότητα.

Ορισμένως, ο ρόλος της Επιμέλειας είναι να φροντίζει για μια ορθή πρόσληψη του συνόλου του εννοιολογικού περιεχομένου μιας έκθεσης αδιαχώριστα μαζί με τις αισθητικές επιλογές και τα επιδραστικά στοιχεία που επιλέγει για τα έργα του ο καλλιτέχνης απευθυνόμενος στο κοινό του, ειδικό ή/και γενικό. Ο  ρόλος της Επιμέλειας μιας σειράς έργων περιλαμβάνει την Έκθεση και Τεκμηρίωση τους με στόχο την καλύτερη πρόσληψη τους από το γενικότερο, και όχι μόνο το στενοκέφαλα εννοούμενο σαν  “φιλότεχνο” κοινό. Σε αυτό το σημείο ο ρόλος του Επιμελητή είναι καίριος, καθώς ουσιαστικά χτίζει γέφυρες και εισάγει στην ουσία του έργου του καλλιτέχνη και των έργων που αποτελούν την Έκθεση τους θεατές του με το Επιμελητικό Κείμενο. Πέραν του Επιμελητικού Κειμένου,  σημαντική θεωρείται η Επιλογή Έργων που θα εκτεθούν και η Χωροθεσία των έργων Τέχνης στον δεδομένο χώρο της έκθεσης. Σε ορισμένες περιπτώσεις το ύφος ή/και το περιεχόμενο έργων που έχουν παραχθεί την ίδια χρονική περίοδο δεν εντάσσονται αρμονικά σε μια σειρά έργων που δημιουργήθηκε την ίδια περίοδο, συνεπώς η έκθεση τους τείνει να αποπροσανατολίζει ή να αντιτίθεται στο “σώμα” της σειράς, οπότε η συνέκθεση με τα υπόλοιπα έργα κρίνεται από την Επιμελητή ότι θα συμβάλλει αρνητικά στην πρόσληψη των έργων του καλλιτέχνη· τότε τα συγκεκριμένα έργα αποβάλλονται από την ύλη της έκθεσης. Ακολουθεί η Χωροθεσία των έργων τέχνης. Στον αντίποδα, ο καλλιτέχνης βρίσκεται συχνά σε μειονεκτική θέση ως προς την χωροθέτηση της έκθεσης του για ψυχολογικούς λόγους που σχετίζονται με αυτό που ξέρει για τα έργα έναντι της πρόσληψης τους από έναν λιγότερο διαμεσολαβημένο θεατή. Επιπρόσθετα θεωρείται σημαντικό αφενός να περιοριστεί η “συνομιλία” των έργων με δομικά στοιχεία του χώρου, αφετέρου η παρουσίαση τους να είναι ισορροπημένη, και, συχνά, να εκφέρεται αρμονικά ως προς  την θέαση του.


Διαβάστε την συνέχεια ΕΔΩ