Friday, 6 September 2013

biennále: 4



Σε ένα τεράστιο εργαστήριο με έργα σύγχρονης τέχνης, που φέρουν την υπογραφή  καλλιτεχνών απ’ όλο τον κόσμο, θα μετατραπεί η Θεσσαλονίκη για τέσσερις και πλέον μήνες, από τις 18 Σεπτεμβρίου 2013 ως τις 31 Ιανουαρίου 2014, όσο θα διαρκέσει η 4η Μπιενάλε Σύγχρονης Τέχνης Θεσσαλονίκης.  Η διοργάνωση φιλοδοξεί να προσελκύσει το ενδιαφέρον των φιλότεχνων στην Ελλάδα και το εξωτερικό, εδραιώνοντας τη θέση που η Θεσσαλονίκη διεκδικεί τα τελευταία χρόνια στο διεθνή χάρτη της σύγχρονης τέχνης. Κι αυτό, επιδιώκει να το πετύχει προτείνοντας ένα πολύπτυχο, διεθνών αξιώσεων πρόγραμμα, που περιλαμβάνει: Εκθέσεις, δράσεις σε μουσεία και μνημεία, εικαστικές εγκαταστάσεις, περφόρμανς, προβολές, εργαστήρια, συμπόσιο, παρεμβάσεις στο δημόσιο χώρο, εκπαιδευτικά προγράμματα, και ξεναγήσεις. Η είσοδος στους χώρους της 4ης Μπιενάλε Θεσσαλονίκης είναι δωρεάν. Η 4η Μπιενάλε Σύγχρονης Τέχνης Θεσσαλονίκης αποτελεί τη δεύτερη διοργάνωση τριμερούς προγράμματος που ξεκίνησε το 2011 και υλοποιείται μέσω του Επιχειρησιακού Προγράμματος Μακεδονία-Θράκη 2007-2013 του ΕΣΠΑ που συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση (Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης) και την Ελλάδα. Διοργανώνεται από το Κρατικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης με τη συνεργασία της «Κίνησης των 5 Μουσείων Θεσσαλονίκης», τη στήριξη του Δήμου Θεσσαλονίκης και τη συμμετοχή πολλών φορέων της πόλης. Τη γενική διεύθυνση και τον σχεδιασμό έχει η Κατερίνα Κοσκινά, πρόεδρος του ΚΜΣΤ, ιστορικός τέχνης-επιμελήτρια εκθέσεων. Πρωταγωνίστρια και της 4ης Μπιενάλε είναι η Μεσόγειος, η θεματική γύρω από την οποία αναπτύσσεται το πρόγραμμα με γενικό τίτλο «Παλιές Διασταυρώσεις-Make it Νew» και διάρκεια από το 2011 έως το 2015.  Η αυλαία ανοίγει στις 18 Σεπτεμβρίου, με τα εγκαίνια των εκθέσεων του κεντρικού προγράμματος, με σημαντικότερο γεγονός την κεντρική έκθεση «Παντού αλλά Τώρα» («Everywhere but Now») που «συνδέει στενά το ζήτημα του χώρου και του πνεύματος του τόπου (genius loci) στην περιοχή της Μεσογείου με το ζήτημα του χρόνου της δημιουργίας στο σύγχρονό μας κόσμο», όπως σημειώνει η επικεφαλής επιμελήτρια Αdelina von Fürstenberg. 

Πάνω από 50 καλλιτέχνες από 25 χώρες, από τη Βραζιλία μέχρι την Ινδία –ανάμεσά τους η Μαρίνα Αμπράμοβιτς, ο κινηματογραφιστής Τζαφάρ Παναχί, ο John Armleder και η Ghada Amer-, θα παρουσιάσουν έργα ζωγραφικής, γλυπτά,  φωτογραφίες,  βίντεο εγκαταστάσεις, φιλμ και περφόρμανς. 
Για πρώτη φορά, μεγάλο μέρος της κεντρικής έκθεσης αλλά και παράλληλες δράσεις κατά τη διάρκεια της διοργάνωσης φιλοξενείται στο Περίπτερο 6 της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης. Η κεντρική έκθεση επεκτείνεται ακόμη στο Αλατζά Ιμαρέτ, το Γενί Τζαμί, αλλά και το Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης, το Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού, το Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης  και το Κρατικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης. Τα μουσεία αυτά, όπως και το Τελλόγλειο Ίδρυμα Τεχνών του ΑΠΘ, επιπλέον παρουσιάζουν τις δικές τους παραγωγές.


Το υπόλοιπο πρόγραμμα
Το Κρατικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης συμμετέχει στο κεντρικό πρόγραμμα της 4η Μπιενάλε Θεσσαλονίκης με τις εκθέσεις: «Η συλλογή Κωστάκη και η ρωσική πρωτοπορία. 100 χρόνια από τη γέννηση του συλλέκτη» στη Μονή Λαζαριστών (διαρκεί ως τις 31 Ιανουαρίου 2014) και «Παράδοση-Ανατροπή» στην Αποθήκη Β1, στο λιμάνι (18 Σεπτεμβρίου 2013 - 15 Ιανουαρίου 2014). 
Τα υπόλοιπα μουσεία της «Κίνησης των 5 Μ»  θα παρουσιάσουν τις εκθέσεις:
 
_Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης «Μεσογειακά παλίμψηστα: τρία αινίγματα φθοράς και αφθαρσίας»  (18 Σεπτεμβρίου 2013 - 31 Ιανουαρίου 2014). 
 
_Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού: «Η τιμή του αγίου Μάμαντος στη Μεσόγειο. Ένας ακρίτας άγιος ταξιδεύει» (19 Οκτωβρίου 2013 - 19 Ιανουαρίου 2014). 
 
_Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης: «Η μεσογειακή εμπειρία: Μεσόγειος ως χωροταξικό παράδειγμα διακίνησης ιδεών και λόγου» (18 Σεπτεμβρίου 2013 - 31 Δεκεμβρίου 2013).  
 
_Τελλόγλειο Ίδρυμα Τεχνών του ΑΠΘ: «Βάσω Κατράκη: Σε Λευκό και Μαύρο» (18 Σεπτεμβρίου 2013 - 10 Ιανουαρίου 2014).    
Κι ακόμη, το πρόγραμμα που θα αναπτυχθεί τους ερχόμενους μήνες περιλαμβάνει: το 3o Φεστιβάλ Περφόρμανς Θεσσαλονίκης (15-19 Οκτωβρίου 2013), Εργαστήριο Νέων Καλλιτεχνών σε συνεργασία με το Πεδίο Δράσης Κόδρα του Δήμου Καλαμαριάς (14-25 Οκτωβρίου), αφιέρωμα στον πειραματικό και εικαστικό κινηματογράφο σε συνεργασία με το 54ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης (1-10 Νοεμβρίου), διεθνές συμπόσιο, παρεμβάσεις στο δημόσιο χώρο, εκπαιδευτικά προγράμματα και ξεναγήσεις στις εκθέσεις. Επιπλέον, θα υπάρξει παράλληλο πρόγραμμα με δράσεις υπό την αιγίδα της διοργάνωσης. Το πλήρες πρόγραμμα θα ανακοινωθεί σε συνέντευξη Τύπου την Τρίτη 17 Σεπτεμβρίου, πριν από τα επίσημα εγκαίνια της 4ης Μπιενάλε Σύγχρονης Τέχνης Θεσσαλονίκης που θα πραγματοποιηθούν την Τετάρτη 18 Σεπτεμβρίου (20:00 στο Περίπτερο 6, εντός ΔΕΘ).

EDITO | Ο ρόλος και η επίδραση του Εικαστικού Επιμελητή

Ο γράφων, ως επιμελητής της έκθεσης
του ζωγράφου Μιχάλη Τσίνογλου
στην Myrό Gallery, τον Οκτώβριο του 2016,
στην διάρκεια του στησίματος,
φωτογραφημένος από τον ίδιο τον καλλιτέχνη.
©Φωτογραφία: Μιχάλης Τσίνογλου,
All rights reserved, 2016.

Ο ρόλος του Επιμελητή και της εικαστικής επιμέλειας έχει παραμείνει σε ένα καθεστώς θολής αιώρησης στο κενό στην Ελλάδα σήμερα, με αποτέλεσμα πολλά να λέγονται, λίγα να γράφονται και σε πολλές ασυμφωνίες να οδηγούν. Συνεπώς σε αυτό το άρθρο θεωρώ άστοχο να ασχοληθώ με το τι είναι και τι δεν είναι Επιμέλεια -όπως άλλωστε θα ήταν εξίσου άστοχο να ασχοληθεί κάποιος με το τι είναι και τι δεν είναι Τέχνη. Θα ασχοληθώ με το τι μπορεί να κάνει ο Επιμελητής σήμερα και τι μπορεί να περιμένει καθένας από αυτόν στην Ελλάδα· διότι η αποτελεσματικότητα κάθε επαγγελματικής ενασχόλησης, δεν είναι διάφορη από τις δυνατότητες του ευρύτερου χώρου της  Τέχνης και την ωρίμανση του χρόνου που λαμβάνει χώρα η δραστηριότητα.

Ορισμένως, ο ρόλος της Επιμέλειας είναι να φροντίζει για μια ορθή πρόσληψη του συνόλου του εννοιολογικού περιεχομένου μιας έκθεσης αδιαχώριστα μαζί με τις αισθητικές επιλογές και τα επιδραστικά στοιχεία που επιλέγει για τα έργα του ο καλλιτέχνης απευθυνόμενος στο κοινό του, ειδικό ή/και γενικό. Ο  ρόλος της Επιμέλειας μιας σειράς έργων περιλαμβάνει την Έκθεση και Τεκμηρίωση τους με στόχο την καλύτερη πρόσληψη τους από το γενικότερο, και όχι μόνο το στενοκέφαλα εννοούμενο σαν  “φιλότεχνο” κοινό. Σε αυτό το σημείο ο ρόλος του Επιμελητή είναι καίριος, καθώς ουσιαστικά χτίζει γέφυρες και εισάγει στην ουσία του έργου του καλλιτέχνη και των έργων που αποτελούν την Έκθεση τους θεατές του με το Επιμελητικό Κείμενο. Πέραν του Επιμελητικού Κειμένου,  σημαντική θεωρείται η Επιλογή Έργων που θα εκτεθούν και η Χωροθεσία των έργων Τέχνης στον δεδομένο χώρο της έκθεσης. Σε ορισμένες περιπτώσεις το ύφος ή/και το περιεχόμενο έργων που έχουν παραχθεί την ίδια χρονική περίοδο δεν εντάσσονται αρμονικά σε μια σειρά έργων που δημιουργήθηκε την ίδια περίοδο, συνεπώς η έκθεση τους τείνει να αποπροσανατολίζει ή να αντιτίθεται στο “σώμα” της σειράς, οπότε η συνέκθεση με τα υπόλοιπα έργα κρίνεται από την Επιμελητή ότι θα συμβάλλει αρνητικά στην πρόσληψη των έργων του καλλιτέχνη· τότε τα συγκεκριμένα έργα αποβάλλονται από την ύλη της έκθεσης. Ακολουθεί η Χωροθεσία των έργων τέχνης. Στον αντίποδα, ο καλλιτέχνης βρίσκεται συχνά σε μειονεκτική θέση ως προς την χωροθέτηση της έκθεσης του για ψυχολογικούς λόγους που σχετίζονται με αυτό που ξέρει για τα έργα έναντι της πρόσληψης τους από έναν λιγότερο διαμεσολαβημένο θεατή. Επιπρόσθετα θεωρείται σημαντικό αφενός να περιοριστεί η “συνομιλία” των έργων με δομικά στοιχεία του χώρου, αφετέρου η παρουσίαση τους να είναι ισορροπημένη, και, συχνά, να εκφέρεται αρμονικά ως προς  την θέαση του.


Διαβάστε την συνέχεια ΕΔΩ