Friday, 22 March 2013

Η σπουδαιότερη αρχαιολογική έκδοση του 19ου αιώνα

ΕΝΑ μνημειακό μουσειακό αντικείμενο θα δημοπρατηθεί στην δημοπρασία της 3ης Απριλίου του Antiques House, το "Architettura Antica Descritta E Dimostrata Coi Monumenti Dall’ Architetto, Luigi Canina, Roma, Dai Tipi Dello Stesso, Canina", έκδοση του 1839. Από την πλευρά του ο οίκος επισημαίνει εξ αρχής ότι παραιτείται του ποσοστού του σε περίπτωση που στην αίθουσα εμφανιστεί ως διεκδικητής Κρατικός Φορέας, ως μία ελάχιστη δωρέα προς την χώρα μας, ώστε το σπάνιο μουσειακό κομμάτι να παραμείνει στην Ελλάδα.


του Κωνσταντίνου Αρώνη, 
αρχιτέκτονα  και ειδικου συνεργάτη του  Antiques’ Ηouse

Πρόκειται για τέσσερεις τόμους διαστάσεων 41 εκατοστά φάρδος επί 51 εκατοστά ύψος, του LUIGI CANINA, ενυπόγραφους, αποτελούμενους από ένα τεράστιο πλήθος χαρακτικών του 19ου αιώνα σε τέλεια κατάσταση. Μεμονωμένα ο κάθε  τόμος ή τα χαρακτικά, και αθροιζόμενα εν τω συνόλω, θα στοίχιζαν πολλές φορές περισσότερα χρήματα. Κατά την καλύτερη γνώση μας, ανάλογα βιβλία έχουν πωληθεί διεθνώς μονάχα από τον οίκο Christies, και ποτέ μέχρι σήμερα στην ολοκληρωμένη σειρά τους. Ολοκληρωμένη η συλλογή υπάρχει μονάχα σε διεθνή μουσεία και στο Uffizi. Η Βρετανική Βιβλιοθήκη Αρχιτεκτονικής έχει μόνον την 8η, οικονομική έκδοση του έργου. Στους τρεις από αυτούς υπάρχει και ο αριθμός του αντιτύπου βιβλιοδετημένος σε ξεχωριστό χαρτί στα περιεχόμενα. Έχουν πολύ καλή βιβλιοδεσία. Το εξώφυλλο και το οπισθόφυλλο κάθε τόμου είναι από χαρτόνι 5 χιλιοστών πάχους με πάνινη επένδυση, ενώ η ράχη είναι δερμάτινη και ενισχυμένη. Το χαρτί των εσωτερικών σελίδων είναι βάρους 300 – 350 γρ. και πολύ ανθεκτικό.

Ο πρώτος τόμος, L’ ARCHITETTURA EGIZIANA περιλαμβάνει εκτός της Αιγύπτου, μνημεία και από την Μέση Ανατολή, καθώς και από περσική, ινδική και κινεζική αρχιτεκτονική. Οι ημερομηνίες έκδοσης είναι αυτές έτσι όπως γράφονται από τον ίδιο τον συγγραφέα στην πρώτη σελίδα του κάθε τόμου.  Οι τόμοι  περιέχουν λιθογραφίες αποτυπώσεων αρχαιολογικών χώρων και μνημείων, που έχουν σχεδιαστεί με λεπτομερέστατα σχέδια αξιοθαύμαστη ακρίβεια και με εξαιρετική σχεδιαστική δεξιοτεχνία και πλούτο. Οι κλίμακες σχεδιασμού είναι διαφορετικές από σχέδιο σε σχέδιο. Υπάρχουν χάρτες και τοπογραφικά σχέδια σε κλίμακα 1:5000 με πανοραμικές ανόψεις του ευρύτερου αρχαιολογικού χώρου και με αποτυπωμένα τα ευρύματα της ανασκαμμένης περιοχής.

Υπάρχουν επίσης κατόψεις, σε κλίμακα 1:200 και 1:100, με αποτυπώσεις των σωζόμενων μερών του κτιρίου.  O CANINA με τα σχέδια του δεν αρκείται μόνον στην αποτύπωση των υπαρχόντων ευρημάτων, αλλά προχωρά και σε σχεδιασμό αναπαραστάσεων, προτείνοντας μια εκδοχή της πιθανής μορφής του συνολικού όγκου των κτιρίων. Υπάρχουν σχέδια προσόψεων στην ίδια κλίμακα, που τα περισσότερα αποτελούν κι αυτά προτάσεις αναπαράστασης. Επίσης σχέδια τομών και κατασκευαστικών λεπτομερειών σε χαρακτηριστικά σημεία των κτιρίων. Στα σχέδια αυτά, αποτυπώνεται ο τρόπος επίλυσης του ζητήματος της στατικής επάρκειας του οικοδομήματος, καθώς και οι τρόποι της σύνδεσης των επί μέρους δομικών στοιχείων της κατασκευής μεταξύ τους (μεταλλικοί σύνδεσμοι, χυτεύσεις μολύβδου και σιδήρου κα). Ειδικά όσον αφορά στις λεπτομέρειες των κιονοκράνων, εκτός της εκπληκτικής λεπτομερούς αναπαράστασης του ανάγλυφου διάκοσμου, ερευνά, αποκαλύπτει και αποτυπώνει με γεωμετρικό σχεδιασμό, την μαθηματική σχέση που χαρακτηρίζει τις αναλογίες που προσδιορίζουν την συνολική τελική φόρμα του αρχιτεκτονικού στοιχείου (έλικες, εγγεγραμμένα πεντάγωνα, χρυσές τομές, σύνθετες γεωμετρικές κατασκευές κα).

Τέλος, περιλαμβάνει σχέδια τρισδιάστατης προοπτικής απεικόνισης κτιριακών όγκων, ειδομένα από επιλεγμένες οπτικές γωνίες. Το έργο σήμερα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη επιστημονική σημαντικότητα, αν αναλογιστεί κανείς ότι ο CANINA αποτυπώνει ουσιαστικά τα μνημεία, από 5 έως 10 χρόνια πριν να εκδοθούν οι τόμοι. Έτσι γίνεται αυτόπτης μάρτυρας, τα συναντά και τα καταγράφει σε μια μορφή πολύ λιγότερο αλλοιωμένη από την κατάσταση στην οποία αυτά ευρίσκονται σήμερα, όσα ακόμη εξακολουθούν και υφίστανται ως ευρήματα σε αρχαιολογικούς προστατευόμενους χώρους.


Βιβλιογραφική Περιγραφή
Οι τίτλοι των βιβλίων και το περιεχόμενό τους είναι όπως αυτά περιγράφονται παρακάτω:
Τόμος I: L’ ARCHITETTURA ANTICA– ARCHITETTURA EGIZIANA
Έκδοση του 1839*
Σελ 214 (188 μονοσέλιδες και 14 δισέλιδες) + 3 σελίδες περιεχομένων.
Τόμος II: L’ ARCHITETTURA ANTICA– ARCHITETTURA GRECA
Έκδοση του 1834
Σελ 192 (190 μονοσέλιδες και 1 δισέλιδη) + 3 σελίδες περιεχομένων.
Τόμος ΙΙΙ: L’ ARCHITETTURA ANTICA– ARCHITETTURA ROMANA
Έκδοση του 1834
Σελ 173 (121 μονοσέλιδες και 26 δισέλιδες) + 4 σελίδες περιεχομένων.
Τόμος IV: L’ ARCHITETTURA ANTICA– ARCHITETTURA ROMANA
Έκδοση 1830 - 1840
Σελ 137 (107 μονοσέλιδες και 15 δισέλιδες)

EDITO | Ο ρόλος και η επίδραση του Εικαστικού Επιμελητή

Ο γράφων, ως επιμελητής της έκθεσης
του ζωγράφου Μιχάλη Τσίνογλου
στην Myrό Gallery, τον Οκτώβριο του 2016,
στην διάρκεια του στησίματος,
φωτογραφημένος από τον ίδιο τον καλλιτέχνη.
©Φωτογραφία: Μιχάλης Τσίνογλου,
All rights reserved, 2016.

Ο ρόλος του Επιμελητή και της εικαστικής επιμέλειας έχει παραμείνει σε ένα καθεστώς θολής αιώρησης στο κενό στην Ελλάδα σήμερα, με αποτέλεσμα πολλά να λέγονται, λίγα να γράφονται και σε πολλές ασυμφωνίες να οδηγούν. Συνεπώς σε αυτό το άρθρο θεωρώ άστοχο να ασχοληθώ με το τι είναι και τι δεν είναι Επιμέλεια -όπως άλλωστε θα ήταν εξίσου άστοχο να ασχοληθεί κάποιος με το τι είναι και τι δεν είναι Τέχνη. Θα ασχοληθώ με το τι μπορεί να κάνει ο Επιμελητής σήμερα και τι μπορεί να περιμένει καθένας από αυτόν στην Ελλάδα· διότι η αποτελεσματικότητα κάθε επαγγελματικής ενασχόλησης, δεν είναι διάφορη από τις δυνατότητες του ευρύτερου χώρου της  Τέχνης και την ωρίμανση του χρόνου που λαμβάνει χώρα η δραστηριότητα.

Ορισμένως, ο ρόλος της Επιμέλειας είναι να φροντίζει για μια ορθή πρόσληψη του συνόλου του εννοιολογικού περιεχομένου μιας έκθεσης αδιαχώριστα μαζί με τις αισθητικές επιλογές και τα επιδραστικά στοιχεία που επιλέγει για τα έργα του ο καλλιτέχνης απευθυνόμενος στο κοινό του, ειδικό ή/και γενικό. Ο  ρόλος της Επιμέλειας μιας σειράς έργων περιλαμβάνει την Έκθεση και Τεκμηρίωση τους με στόχο την καλύτερη πρόσληψη τους από το γενικότερο, και όχι μόνο το στενοκέφαλα εννοούμενο σαν  “φιλότεχνο” κοινό. Σε αυτό το σημείο ο ρόλος του Επιμελητή είναι καίριος, καθώς ουσιαστικά χτίζει γέφυρες και εισάγει στην ουσία του έργου του καλλιτέχνη και των έργων που αποτελούν την Έκθεση τους θεατές του με το Επιμελητικό Κείμενο. Πέραν του Επιμελητικού Κειμένου,  σημαντική θεωρείται η Επιλογή Έργων που θα εκτεθούν και η Χωροθεσία των έργων Τέχνης στον δεδομένο χώρο της έκθεσης. Σε ορισμένες περιπτώσεις το ύφος ή/και το περιεχόμενο έργων που έχουν παραχθεί την ίδια χρονική περίοδο δεν εντάσσονται αρμονικά σε μια σειρά έργων που δημιουργήθηκε την ίδια περίοδο, συνεπώς η έκθεση τους τείνει να αποπροσανατολίζει ή να αντιτίθεται στο “σώμα” της σειράς, οπότε η συνέκθεση με τα υπόλοιπα έργα κρίνεται από την Επιμελητή ότι θα συμβάλλει αρνητικά στην πρόσληψη των έργων του καλλιτέχνη· τότε τα συγκεκριμένα έργα αποβάλλονται από την ύλη της έκθεσης. Ακολουθεί η Χωροθεσία των έργων τέχνης. Στον αντίποδα, ο καλλιτέχνης βρίσκεται συχνά σε μειονεκτική θέση ως προς την χωροθέτηση της έκθεσης του για ψυχολογικούς λόγους που σχετίζονται με αυτό που ξέρει για τα έργα έναντι της πρόσληψης τους από έναν λιγότερο διαμεσολαβημένο θεατή. Επιπρόσθετα θεωρείται σημαντικό αφενός να περιοριστεί η “συνομιλία” των έργων με δομικά στοιχεία του χώρου, αφετέρου η παρουσίαση τους να είναι ισορροπημένη, και, συχνά, να εκφέρεται αρμονικά ως προς  την θέαση του.


Διαβάστε την συνέχεια ΕΔΩ