Saturday, 29 September 2012

Η γυναικεία πλευρά της παγκόσμιας κρίσης, εντέχνως


ΤΟ εναρκτήριο λάκτισμα που δόθηκε προχτές στην Myrό Gallery για τη νέα σεζόν με το διεθνές project της εικαστικής ομάδας TeeToTuM, την έκθεση “Women in R.E.D.” (Reinvent Environmental Dimension), ήταν εξαιρετικά επιτυχημένο (φωτπγραφίες από τα εγκαίνια βλέπετε στο slideshow). Η έκθεση θα διαρκέσει μέχρι τις 27 Οκτωβρίου, και συμπεριλαμβάνει έργα 20  καλλιτέχνιδων από όλον τον κόσμο, που βιώνουν με διαφορετικό τρόπο η καθεμία την κρίση, γεγονός που αποτυπώνεται στο έργο τους, και επηρεάζει την προσωπική και οικογενειακή τους ζωή. Την έκθεση επιμελούνται οι εικαστικές δημιουργοί Γεωργία Γρηγοριάδου και Φωτεινή Χαμιδιελή. Συμμετέχουν οι: Anisja Rossi, Birgit Zartl, Christel Andrea Steier, Cristina Minacori, Φωτεινή Χαμιδιελή, Γεωργία Γρηγοριάδου, Guadalupe Victorica, Joyce Bloem, Katia Munoz, Kristina Pantelic, Μαίρη Κυριαζοπούλου, Mirta Toledo, Noriko Yida, Paula Kouwenhoven, Sevgi Urum, Σοφία Κυριακάκη, Sylvy van Bochove, Yvone Muezet, Zhanhong Liao.

Την τελευταία εβδομάδα της έκθεσης και συγκεκριμένα την Πέμπτη 25 Οκτωβρίου στις 20.00, η εικαστικός, ψυχολόγος art-therapist Έλενα Τονικίδη θα επιμεληθεί και θα παρουσιάσει μια performance με τον τίτλο “υσΤέρRα”. Η ίδια σημειώνει σε σχετικό κείμενο τεκμηρίωσης που έχει συγγράψει: “Εδώ και αιώνες οι γυναίκες καλούνται να αντιμετωπίσουν την κρίση στην φύση τους σ΄ ένα συλλογικό Υπερεγώ σχετικά με την γονιμότητα τους, η ιδέα της ζωής, της τεκνοποίησης, της γέννας, είναι πολύ σημαντικές και μια κρίση άλλου περιεχομένου αντιμετωπίζεται τις περισσότερες φορές με γνώμονα αυτές. Η μεγάλη «υστερικιά» εκείνη που έδινε ευχαρίστηση στο κλινικό Σαρκό διόλου πια δεν απαντάται, αλλά η ανησυχία της είναι: πως ενώ θα επιθυμούσε τα πράγματα να εγγράφονταν μ΄ ένα άντρα σ΄ ένα χρονικό ορίζοντα και στην τεκνοποίηση μήπως αυτή η ελευθερία μετατραπεί σε άκαρπη περιπλάνηση.... Από το Γιαχβέ «αυξάνεστε & πληθύνεσθε», το έπος του Γιλγαμές & το εξαίσιο Άσμα Ασμάτων, από τον Γαληνό, τον Αριστοτέλη, τον Αμπρουάζ Παρέ, Μορώ ντε λα Σαρτ, το Φροϋντ, ή την τιμωρία του Τειρεσία εδώ και αιώνες η σεξουαλικότητα & η γονιμότητα των γυναικών ζει κάτω από μύθους και ιατρική παρακολούθηση. Στις μέρες μας δε η υποβοηθούμενη αναπαραγωγή έχει πάρει διαστάσεις επιδημίας και ενώ θα θέλαμε να θεωρούμε ότι την κρίση αυτή θα την βιώνουν οι γυναίκες κατά το χρόνο «αισέν τας γυναιξί μήτραι τε και υστέραι…ζώον επιθυμητικόν ένον της παιδοποιίας, όταν άκαρπον παρά την ώραν χρόνο πολόν γίγνηται..»  συμβαίνει σε γυναίκες κάθε ηλικίας και είναι κοινό μυστικό ότι τις περισσότερες φορές ο άντρας είναι αυτός που δεν έχει την δυνατότητα. Εκατομμύρια γυναίκες στην Δύση βιώνουν άλλες κακοποιητικά και άλλες λυτρωτικά την κρίση της γονιμότητας, την επιθυμία της τεκνοποιήσης,το γυναικείο άγχος έχει την προδιάθεση να περνά στο σώμα, να μεταφράζεται σε σωματικά συμπτώματα αλλά και στην ίδια την επίπονη διαδικασία, την πραγματικότητα της υποβοηθούμενης γονιμότητας.

 Την επιμέλεια και το κείμενο τεκμηρίωσης της έκθεσης υπογράφουν οι εικαστικές δημιουργοί Γεωργία Γρηγοριάδου και Φωτεινή Χαμιδιελή, οι οποίες σημειώνουν σχετικά:  “Προσπαθώντας να ερμηνεύσουμε την κρίση και τους λόγους που την έχουν προκαλέσει, διαπιστώνουμε ότι οι λόγοι είναι πολλοί τόσο σε κοινωνικό όσο και σε οικονομικό επίπεδο. Η κρίση έχει πολλά πρόσωπα. Είναι η κορύφωση μιας δύσκολης εξελικτικής πορείας με επιδείνωση όλων των αρνητικών φαινομένων, από το ξεπέρασμα της οποίας εξαρτάται η επιστροφή στη φυσιολογική κατάσταση. Στην Πολιτική διαπιστώνεται επιβράδυνση των φυσιολογικών ρυθμών της οικονομικής δραστηριότητας και ανατροπή της ισορροπίας ανάμεσα στην παραγωγή και στην κατανάλωση. Παρατηρείται κλονισμός του συνόλου ή ενός μέρους του από τις πνευματικές, ηθικές, θρησκευτικές πεποιθήσεις ενός ανθρώπου, ο οποίος οδηγεί συνήθως σε καθοριστικές επιλογές και αποφάσεις. Σε προσωπικό επίπεδο βλέπουμε κρίση ταυτότητας, εσωτερικούς προβληματισμούς, αγωνιώδη ερωτήματα του ανθρώπου που επιζητεί τον επαναπροσδιορισμό του και την επανατοποθέτησή του ως οντότητας κυρίως όσον αφορά τον ίδιο ή και τους άλλους, ιδίως σε περιπτώσεις που χάνεται η αυτοεκτίμηση του. Πόσο επώδυνη είναι όμως η διαπίστωση μιας τέτοιας κατάστασης και πού μπορεί να μας οδηγήσει; Πόσο μπορεί να επηρεάσει την καθημερινότητά μας και να μας παρασύρει στη δίνη της; Πώς μια γυναίκα αντιμετωπίζει παρόμοιες καταστάσεις σε σχέση με τον άντρα;  Αναρωτηθήκαμε πώς μια γυναίκα αντιμετωπίζει καταστάσεις κρίσης σε σχέση με τον άντρα. Η εμπειρία μας έχει δείξει πως οι γυναίκες από το «φτιάξιμό» τους είναι θετικές ως προς την αντιμετώπιση των κρίσεων γιατί το να στηρίζουν αυτούς που αγαπούν είναι βαθειά εντυπωμένο στην ψυχοσύνθεσή τους. Η γέννα, η ιδέα της ζωής, της προστασίας της οικογενείας είναι πολύ σημαντικές και μια κρίση αντιμετωπίζεται με γνώμονα και αυτούς τους παράγοντες. Ανεξάρτητα από το μέρος της γης που ζουν  και καθώς συχνά είναι λιγότερο ευνοημένες από τις κοινωνικές συνθήκες, οι έννοιες όπως συμβιβασμός, καρτερικότητα, υπομονή τις οπλίζουν με δύναμη ή τις ωθούν να αναπτύξουν δεξιότητες για να αντιμετωπίσουν τη ζωή. [...] Στην έκθεση αυτή συμμετέχουν γυναίκες – καλλιτέχνιδες που η καθεμιά τους έχει να διηγηθεί την δική της ιστορία κρίσης, είτε είναι προσωπική, είτε κοινωνική, είτε οικονομική. Μέσα από τα έργα και την καλλιτεχνική τους δημιουργία, καταφέρνουν να ξεπερνούν τα εμπόδια και να πορεύονται με την «κρίση», εκμεταλλευόμενες μια αρνητική στιγμή της ζωής τους, και μεταλλάσσοντάς την ως εκφραστικό μέσο, και μέσω επιβίωσης, ανάδειξης του ταλέντου τους και της εσωτερικής τους δύναμης, μετατρέπουν το περιβάλλον τους, αναδημιουργούνται, προσαρμόζονται”. 

-Πάρης Καπράλος

EDITO | Ο ρόλος και η επίδραση του Εικαστικού Επιμελητή

Ο γράφων, ως επιμελητής της έκθεσης
του ζωγράφου Μιχάλη Τσίνογλου
στην Myrό Gallery, τον Οκτώβριο του 2016,
στην διάρκεια του στησίματος,
φωτογραφημένος από τον ίδιο τον καλλιτέχνη.
©Φωτογραφία: Μιχάλης Τσίνογλου,
All rights reserved, 2016.

Ο ρόλος του Επιμελητή και της εικαστικής επιμέλειας έχει παραμείνει σε ένα καθεστώς θολής αιώρησης στο κενό στην Ελλάδα σήμερα, με αποτέλεσμα πολλά να λέγονται, λίγα να γράφονται και σε πολλές ασυμφωνίες να οδηγούν. Συνεπώς σε αυτό το άρθρο θεωρώ άστοχο να ασχοληθώ με το τι είναι και τι δεν είναι Επιμέλεια -όπως άλλωστε θα ήταν εξίσου άστοχο να ασχοληθεί κάποιος με το τι είναι και τι δεν είναι Τέχνη. Θα ασχοληθώ με το τι μπορεί να κάνει ο Επιμελητής σήμερα και τι μπορεί να περιμένει καθένας από αυτόν στην Ελλάδα· διότι η αποτελεσματικότητα κάθε επαγγελματικής ενασχόλησης, δεν είναι διάφορη από τις δυνατότητες του ευρύτερου χώρου της  Τέχνης και την ωρίμανση του χρόνου που λαμβάνει χώρα η δραστηριότητα.

Ορισμένως, ο ρόλος της Επιμέλειας είναι να φροντίζει για μια ορθή πρόσληψη του συνόλου του εννοιολογικού περιεχομένου μιας έκθεσης αδιαχώριστα μαζί με τις αισθητικές επιλογές και τα επιδραστικά στοιχεία που επιλέγει για τα έργα του ο καλλιτέχνης απευθυνόμενος στο κοινό του, ειδικό ή/και γενικό. Ο  ρόλος της Επιμέλειας μιας σειράς έργων περιλαμβάνει την Έκθεση και Τεκμηρίωση τους με στόχο την καλύτερη πρόσληψη τους από το γενικότερο, και όχι μόνο το στενοκέφαλα εννοούμενο σαν  “φιλότεχνο” κοινό. Σε αυτό το σημείο ο ρόλος του Επιμελητή είναι καίριος, καθώς ουσιαστικά χτίζει γέφυρες και εισάγει στην ουσία του έργου του καλλιτέχνη και των έργων που αποτελούν την Έκθεση τους θεατές του με το Επιμελητικό Κείμενο. Πέραν του Επιμελητικού Κειμένου,  σημαντική θεωρείται η Επιλογή Έργων που θα εκτεθούν και η Χωροθεσία των έργων Τέχνης στον δεδομένο χώρο της έκθεσης. Σε ορισμένες περιπτώσεις το ύφος ή/και το περιεχόμενο έργων που έχουν παραχθεί την ίδια χρονική περίοδο δεν εντάσσονται αρμονικά σε μια σειρά έργων που δημιουργήθηκε την ίδια περίοδο, συνεπώς η έκθεση τους τείνει να αποπροσανατολίζει ή να αντιτίθεται στο “σώμα” της σειράς, οπότε η συνέκθεση με τα υπόλοιπα έργα κρίνεται από την Επιμελητή ότι θα συμβάλλει αρνητικά στην πρόσληψη των έργων του καλλιτέχνη· τότε τα συγκεκριμένα έργα αποβάλλονται από την ύλη της έκθεσης. Ακολουθεί η Χωροθεσία των έργων τέχνης. Στον αντίποδα, ο καλλιτέχνης βρίσκεται συχνά σε μειονεκτική θέση ως προς την χωροθέτηση της έκθεσης του για ψυχολογικούς λόγους που σχετίζονται με αυτό που ξέρει για τα έργα έναντι της πρόσληψης τους από έναν λιγότερο διαμεσολαβημένο θεατή. Επιπρόσθετα θεωρείται σημαντικό αφενός να περιοριστεί η “συνομιλία” των έργων με δομικά στοιχεία του χώρου, αφετέρου η παρουσίαση τους να είναι ισορροπημένη, και, συχνά, να εκφέρεται αρμονικά ως προς  την θέαση του.


Διαβάστε την συνέχεια ΕΔΩ