Sunday, 27 November 2011

Fessa Tapis d’ Orient - Μάρθα Γραμμενίδου | Διαχρονική αξία υψηλής αισθητικής [έντυπη έκδοση]


Ζωντανή απεικόνιση της παράδοσης, φορέας της πολιτισμικής κληρονομιάς και όχημα της φαντασίας, το χαλί είναι ένα μέρος της ζωής ένα αντικατοπτρισμός κουλτούρας της Aνατολής, που έχει περάσει έντονα στο σταυροδρόμι πολιτισμών που είναι η Ελλάδα. Πάνω στα χαλιά οι ανατολίτες αποτυπώνουν ποικιλία συμβόλων, απεικονίζουν μύθους, και συνδιαλέγονται με το φαντασιακό και τη φιλοσοφία ουρανού και γης. Στην Ελλάδα πάλι, πάνω σε αυτά τα χαλιά θα κάνουν τα πρώτα τους βήματα τα παιδιά μας, θα ξεκουραστεί το βλέμμα μας όταν θα καταφύγουμε σπίτι, θα ζήσουν μαζί μας και θα συμβάλλουν με ένα μυστικό κώδικα επικοινωνίας στη διαμόρφωση και την εξυπηρέτηση προσωπικού γούστου και καθρεπτίσματος του εσώτερου εαυτού μας.

Το Arts & Antiques μίλησε με την κα. Μάρθα Γραμμενίδου, των χειροποίητων χαλιών FESSA – Γραμμενίδου, η οικογένεια της οποίας είναι συνδεδεμένη με το χαλί, τους ανθρώπους και το εμπόριό του. Συναντήσαμε τη κα.Γραμμενίδου  στο κατάστημα της Πλουτάρχου, όπου βρίσκεται και η έδρα της επιχείρησης, σε ένα περιβάλλον που θυμίζει ιστορίες της Ανατολής, για να μιλήσουμε τόσο για την οικογενειακή παράδοση που την οδήγησε μέχρι εδώ, όσο και για τα μυστικά -τουλάχιστον όσα από αυτά χωρούν στη περιορισμένη έκταση ενός άρθρου!

Η οικογενειακή σχέση της κας Γραμμενίδου με το χαλί ξεκινά από τους προ προ παππούδες της που ζούσαν στον Πόντο και στην Κωνσταντινούπολη και ήταν καπνέμποροι. Ήταν όμως και συλλέκτες & λάτρεις των χειροποίητων χαλιών. Έτσι, καθώς ταξίδευαν στη Τουρκία  για τις αγορές των καπνών, συνεχώς πλούτιζαν τη συλλογή τους αγοράζοντας από τα χωριά μαζί με τα ανατολίτικα καπνά, και ανατολίτικα χαλιά. Αργότερα, γύρω στα 1920, επειδή τα ιστορικά γεγονότα προδίκαζαν τις εξελίξεις, η οικογένεια ήρθε εγκαταστάθηκε στηνΔράμα και στη Καβάλα, όπου και συνέχισε το εμπόριο των καπνών. Έφεραν όμως μαζί τους και τις συλλογές των εξαιρετικών χαλιών Ανατολής. Χαρακτηριστικό είναι ότι χαλιά που ήταν στρωμένα στο σπίτι της οικογένειας στο Φανάρι (τέλη 19ου αρχές 20ου) υπάρχουν ακόμα και σήμερα, και μιλούν με την ιστορική τους διαδρομή σε όσους μπορούν και έχουν την ευαισθησία να ακούσουν.

Με τα χαλιά συνδέομαι εκ γενετής με εκατομμύρια κόμπους, πολλά στημόνια και υφάδια” υπογράμμισε η κα. Μάρθα Γραμμενίδου, η οποία είναι πτυχιούχος του πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης στο τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων της Ανωτάτης Βιομηχανικής  Σχολής. Η ιστορία του χαλιού χάνεται στα βάθη των αιώνων και είναι κάτι πολύ ανώτερο από ένα χρηστικό αντικείμενο ή μια μέθοδος καλλιτεχνικής έκφρασης. Η κα. Γραμμενίδου μας εμπιστεύτηκε “Ένας έμπορος πρέπει να βλέπει το χειροποίητο χαλί πρώτα σαν ένα ζωντανό έργο τέχνης λαών της Ανατολής, και όχι σαν ένα είδος που εμπορεύεται. Μόνον έτσι ένα χαλί μπορεί να αποκαλύψει τα  μυστήρια, τις ιστορίες του και όλη του την ομορφιά. Αν το δεις γι’ αυτό που πραγματικά είναι, δηλαδή ως πολιτισμό, σου παρέχεται η δυνατότητα να αποκωδικοποιήσεις σχέδια, θέματα, να βρεις τη ρίζα της ταπητουργίας και των ιστορικών διαδρομών εθνοτήτων και φυλών”.

Η κα. Γραμμενίδου ξεκίνησε με το κατάστημα στη Μητροπόλεως, και σήμερα συνεχίζει την επιχείρηση με τα παιδιά της, Σάββα και Νίκο Φέσσα. Σύντομα απέκτησε πιστό και ιδιαίτερα αξιόλογο κοινό, γεγονός που προκάλεσε την ανάγκη για επέκταση και περεταίρω παρουσία σε όλη την Ελλάδα. Το 2000 δημιουργήθηκε το μεγάλο κατάστημα στην καρδιά της πόλης, στην πλατεία Αριστοτέλους, στην οδό Πλουτάρχου 8, όπου, στεγάζονται σήμερα, όλες οι συλλογές: θαυμάσια χειροποίητα χαλιά, με τιμές που ξεκινούν από 30 ευρώ!

Από το 2ο έτος της λειτουργίας της επιχείρησης -το 1993- αρχίζουν οι ατομικές εκθέσεις σε όλη την Ελλάδα (Αθήνα, Γιάννενα, Αλεξανδρούπολη, Κομοτηνή, Σέρρες, Κέρκυρα και αλλού). Την ίδια χρονιά η επιχείρηση συνδέεται με το ιστορικό ξενοδοχείο “Πεντελικό” της Κηφισιάς, όπου  διοργανώνονταν συνεχείς εκθέσεις μέχρι το 2010. Στη συνέχεια οι εκθέσεις συνεχίζονται στο επίσης ξεχωριστό και ιστορικό “Θεοξένια Παλάς”  στη πλατεία Κηφισιάς.

Η κα. Γραμμενίδου ταξιδεύει συχνά σε χώρες της Ανατολής, συλλέγοντας χαλιά σπάνιας αξίας και ομορφιάς. Η αποκρυσταλωμένη γνώση της για τη ταπητουργία της Ανατολής αντικατοπτρίζεται σε κάθε συζήτηση μαζί της. “Στους λαούς και τις νομαδικές φυλές που παράγουν παραδοσιακά χαλιά με τον πατροπαράδοτο τρόπο για αιώνες, είναι μια αταβιστική μνήμη που τους οδηγεί! Ετσι δημιουργούνται αριστουργήματα, που σε άλλο τόπο και χρόνο απλά δεν θα ήταν εφικτή η δημιουργία τους”, μας εμπιστεύεται.
 
Συλλεκτικά χαλιά που η ίδια έχει βρει ή έχει παραγγείλει για πελάτες της υπάρχουν σε μεγάλες ιδιωτικές συλλογές, σε εταιρείες που έδωσαν ιδιαίτερο πρεστίζ στα γραφεία τους, σε ξενοδοχεία, σε κρατικούς οργανισμούς και σε Ιερές Μονές του Αγίου Όρους. Ορθόδοξοι χριστιανοί της Ρωσίας και της Ουκρανίας εμπιστεύτηκαν τη γνώση και το εξαίρετο όνομα της επιχείρησης Fessa – Γραμμενίδου και προσέφεραν χειροποίητα χαλιά ως δωρεά στο Άγιο Όρος. Πάνω απ’ όλα όμως είναι τα σπίτια και τα γραφεία των ιδιωτών πελατών που έχουν αποκτήσει αντικείμενα διαχρονικής αξίας και αισθητικής. Ένα χαλί καθίσταται συλλεκτικό όταν δεν παράγεται ευρέως, έχει την αυστηρότητα προδιαγραφών των προγόνων του, ηλικία, σπάνιο σχέδιο, καλή κατάσταση. Επιπρόσθετα, σημαντικός παράγοντας αναφορικά με τη συλλεκτικότητα του χαλιού είναι ο τόπος καταγωγής του, η πατρίδα του, αλλά και η φυλή που το παρήγαγε -ιδίως αν αυτή δεν υπάρχει πια- και, βεβαίως, σε συνάρτηση με όλα τα παραπάνω, τα υλικά που χρησιμοποιήθηκαν στην παραγωγή του.

Αξίζει να σημειωθεί τι μπορεί να περιμένει κάποιος που θα επισκεφτεί τα “Χαλιά Fessa – Γραμμενίδου”. Καταρχήν, θαυμάσια κομμάτια σε εξαιρετικές τιμές. Στη συνέχεια, αξιόλογες συμβουλές και μοναδική συνεργασία.  Τελικά, θα έχετε ντύσει τους χώρους σας με πανέμορφα χειροποίητα χαλιά, θα έχετε εκπαιδευτεί και γνωρίσει έναν κόσμο που ίσως μέχρι τότε σας ήταν άγνωστος.


Η κα. Μάρθα Γραμμενίδου, των
χειροποίητων χαλιών FESSA – Γραμμενίδου,  
είναι Rug Expert του Antiques’ Ηouse.
Το κατάστημα της κας. Γραμμενίδου 
βρίσκεται  στη Θεσσαλονίκη, 
Πλουτάρχου 8, Πλατεία Αριστοτέλους 
(τηλ. 2310 222406, 2310 251461)
www.fessacarpets.gr

EDITO | Ο ρόλος και η επίδραση του Εικαστικού Επιμελητή

Ο γράφων, ως επιμελητής της έκθεσης
του ζωγράφου Μιχάλη Τσίνογλου
στην Myrό Gallery, τον Οκτώβριο του 2016,
στην διάρκεια του στησίματος,
φωτογραφημένος από τον ίδιο τον καλλιτέχνη.
©Φωτογραφία: Μιχάλης Τσίνογλου,
All rights reserved, 2016.

Ο ρόλος του Επιμελητή και της εικαστικής επιμέλειας έχει παραμείνει σε ένα καθεστώς θολής αιώρησης στο κενό στην Ελλάδα σήμερα, με αποτέλεσμα πολλά να λέγονται, λίγα να γράφονται και σε πολλές ασυμφωνίες να οδηγούν. Συνεπώς σε αυτό το άρθρο θεωρώ άστοχο να ασχοληθώ με το τι είναι και τι δεν είναι Επιμέλεια -όπως άλλωστε θα ήταν εξίσου άστοχο να ασχοληθεί κάποιος με το τι είναι και τι δεν είναι Τέχνη. Θα ασχοληθώ με το τι μπορεί να κάνει ο Επιμελητής σήμερα και τι μπορεί να περιμένει καθένας από αυτόν στην Ελλάδα· διότι η αποτελεσματικότητα κάθε επαγγελματικής ενασχόλησης, δεν είναι διάφορη από τις δυνατότητες του ευρύτερου χώρου της  Τέχνης και την ωρίμανση του χρόνου που λαμβάνει χώρα η δραστηριότητα.

Ορισμένως, ο ρόλος της Επιμέλειας είναι να φροντίζει για μια ορθή πρόσληψη του συνόλου του εννοιολογικού περιεχομένου μιας έκθεσης αδιαχώριστα μαζί με τις αισθητικές επιλογές και τα επιδραστικά στοιχεία που επιλέγει για τα έργα του ο καλλιτέχνης απευθυνόμενος στο κοινό του, ειδικό ή/και γενικό. Ο  ρόλος της Επιμέλειας μιας σειράς έργων περιλαμβάνει την Έκθεση και Τεκμηρίωση τους με στόχο την καλύτερη πρόσληψη τους από το γενικότερο, και όχι μόνο το στενοκέφαλα εννοούμενο σαν  “φιλότεχνο” κοινό. Σε αυτό το σημείο ο ρόλος του Επιμελητή είναι καίριος, καθώς ουσιαστικά χτίζει γέφυρες και εισάγει στην ουσία του έργου του καλλιτέχνη και των έργων που αποτελούν την Έκθεση τους θεατές του με το Επιμελητικό Κείμενο. Πέραν του Επιμελητικού Κειμένου,  σημαντική θεωρείται η Επιλογή Έργων που θα εκτεθούν και η Χωροθεσία των έργων Τέχνης στον δεδομένο χώρο της έκθεσης. Σε ορισμένες περιπτώσεις το ύφος ή/και το περιεχόμενο έργων που έχουν παραχθεί την ίδια χρονική περίοδο δεν εντάσσονται αρμονικά σε μια σειρά έργων που δημιουργήθηκε την ίδια περίοδο, συνεπώς η έκθεση τους τείνει να αποπροσανατολίζει ή να αντιτίθεται στο “σώμα” της σειράς, οπότε η συνέκθεση με τα υπόλοιπα έργα κρίνεται από την Επιμελητή ότι θα συμβάλλει αρνητικά στην πρόσληψη των έργων του καλλιτέχνη· τότε τα συγκεκριμένα έργα αποβάλλονται από την ύλη της έκθεσης. Ακολουθεί η Χωροθεσία των έργων τέχνης. Στον αντίποδα, ο καλλιτέχνης βρίσκεται συχνά σε μειονεκτική θέση ως προς την χωροθέτηση της έκθεσης του για ψυχολογικούς λόγους που σχετίζονται με αυτό που ξέρει για τα έργα έναντι της πρόσληψης τους από έναν λιγότερο διαμεσολαβημένο θεατή. Επιπρόσθετα θεωρείται σημαντικό αφενός να περιοριστεί η “συνομιλία” των έργων με δομικά στοιχεία του χώρου, αφετέρου η παρουσίαση τους να είναι ισορροπημένη, και, συχνά, να εκφέρεται αρμονικά ως προς  την θέαση του.


Διαβάστε την συνέχεια ΕΔΩ